#US-IranTalksStall

Tôi sẽ tạo một phân tích toàn diện về tình hình đàm phán Mỹ-Iran cho bạn. Hãy để tôi thu thập thông tin mới nhất trước đã.

Vũ điệu ngoại giao giữa Washington và Tehran một lần nữa đã đình trệ, để Trung Đông đứng trên bờ vực chiến tranh khi căng thẳng quân sự đe dọa che khuất mọi hy vọng còn lại về một giải pháp đàm phán. Những gì bắt đầu như một lệnh ngừng bắn mong manh do trung gian Pakistan đã biến thành một cuộc đối đầu căng thẳng cao độ, nơi cả hai bên dường như không muốn nhường bước trước.

Sự sụp đổ của các cuộc đàm phán vào ngày 12 tháng 4 đã đánh dấu một bước lùi đột ngột so với sự lạc quan xung quanh các cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên giữa hai đối thủ trong gần một thập kỷ. Được tổ chức tại Islamabad, các cuộc thảo luận ban đầu đã nâng cao hy vọng về một bước đột phá trong hạn chế hạt nhân, giảm trừng phạt và giảm leo thang khu vực. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố rằng một thỏa thuận trong tầm tay, cho thấy các bên chỉ cách nhau vài inch chứ không phải dặm. Tuy nhiên, chỉ trong vài giờ, bức màn đã sụp đổ.

Phát biểu của Phó Tổng thống JD Vance về sự thất bại mang tính đặc trưng: Iran từ chối cung cấp những gì Washington coi là nền tảng thiết yếu cho bất kỳ thỏa thuận nào—một cam kết rõ ràng từ bỏ tham vọng vũ khí hạt nhân và cơ sở hạ tầng có thể cho phép phát triển vũ khí nhanh chóng. Phản ứng trên mạng xã hội của Tổng thống Trump cũng thẳng thừng không kém, tuyên bố Iran không sẵn lòng từ bỏ tham vọng hạt nhân của mình và ngay lập tức ra lệnh phong tỏa hải quân các cảng Iran ở Vịnh Ả Rập và Vịnh Oman.

Phong tỏa này là một bước leo thang đáng kể trong chiến thuật gây áp lực của Mỹ. Trong khi cẩn thận điều chỉnh để tránh đóng hoàn toàn Eo biển Hormuz—một hành động có thể làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu và bị quốc tế lên án—sự siết chặt kinh tế đối với thương mại Iran đã rất nghiêm trọng. Các tàu vào hoặc rời khỏi các cảng Iran bị chặn lại, mặc dù các tàu vận chuyển qua eo biển đến các điểm đến không phải Iran vẫn không bị quấy rối. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã rõ ràng rằng hoạt động này sẽ tiếp tục vô thời hạn, nói rằng nó sẽ kéo dài "bao lâu cần thiết."

Phản ứng của Iran là sự pha trộn giữa phản kháng và điều chỉnh ngoại giao. Lực lượng Vệ binh Cách mạng đã củng cố quyền kiểm soát lập trường đàm phán của Tehran, với các phần tử cứng rắn cho rằng các cuộc đàm phán trong điều kiện hiện tại sẽ chỉ là đầu hàng. Các nhân vật cấp cao của IRGC coi phong tỏa của Mỹ không phải là một chiến thuật đàm phán mà là bằng chứng cho thấy Washington tìm kiếm đầu hàng chứ không phải thỏa hiệp. Động thái nội bộ này đã làm phức tạp nỗ lực của các quan chức Iran ôn hòa hơn, hy vọng tìm kiếm một con đường trung dung.

Các bất đồng cốt lõi khiến các cuộc đàm phán tại Islamabad đổ vỡ vẫn chưa được giải quyết và có thể không thể vượt qua trong điều kiện hiện tại. Washington yêu cầu không có làm giàu uranium, giới hạn nghiêm ngặt phát triển tên lửa đạn đạo, chấm dứt hỗ trợ các phe phái khu vực như Hezbollah và Hamas, và kiểm tra toàn diện của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế. Iran khăng khăng duy trì quyền làm giàu dân sự, từ chối đề xuất chuyển kho uranium ra nước ngoài, và phản đối các yêu cầu của Mỹ về việc tạm hoãn các hoạt động nhạy cảm trong hai mươi năm, đề nghị giới hạn trong vòng năm năm.

Eo biển Hormuz đã trở thành cả một quân cờ mặc cả lẫn điểm nóng. Việc Iran đóng cửa tuyến đường thủy và áp đặt phí qua lại đã thúc đẩy phong tỏa của Mỹ, tạo ra một thế cân bằng ăn miếng trả miếng mà cả hai bên đều không sẵn sàng nhượng bộ trước. Chi phí kinh tế đang được gánh chịu toàn cầu, thị trường năng lượng biến động mạnh và giá bảo hiểm vận chuyển tăng vọt, nhưng cả hai chính phủ dường như sẵn sàng chịu đựng đau đớn hơn là để lộ yếu thế trong nội bộ.

Các diễn biến gần đây nhất chỉ làm sâu thêm bế tắc. Trump đột ngột hủy kế hoạch cử các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner tới Pakistan để đàm phán lại, lý do là gánh nặng hậu cần và việc không có cuộc họp dự kiến với các lãnh đạo Iran. Chỉ trong vài phút sau thông báo này, Tehran đã gửi đề xuất được mô tả là cải thiện đáng kể, đưa ra các nhượng bộ lớn. Trump vẫn từ chối, nhấn mạnh rằng Iran sẽ không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.

Chuỗi sự kiện này cho thấy cả hai bên đang tham gia vào các hoạt động định vị, nhằm mục đích nhiều hơn cho khán giả trong nước và quốc tế hơn là cho đàm phán thực sự. Việc Iran nhanh chóng gửi đề xuất mới sau khi hủy bỏ cho thấy Tehran đã giữ lại các nhượng bộ để chờ đợi sự linh hoạt của Mỹ mà cuối cùng không bao giờ đến. Việc Trump từ chối, bất chấp đề xuất cải thiện của Iran, củng cố ấn tượng rằng Washington đã nâng cao yêu cầu vượt quá khả năng chính trị của Tehran chấp nhận.

Lệnh ngừng bắn từ đầu tháng 4 vẫn còn hiệu lực về mặt kỹ thuật nhưng ngày càng mong manh hơn theo từng ngày. Trump đã đe dọa tấn công các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng vận tải của Iran nếu không đạt được thỏa thuận, đồng thời mở rộng điều kiện ngừng bắn một cách có điều kiện để chờ đề xuất mới từ Iran. Quân đội tiếp tục tăng cường lực lượng cả hai phía, Mỹ triển khai thêm các phương tiện tới khu vực, Iran duy trì các tư thế phòng thủ quanh các cơ sở hạt nhân và quân sự của mình.

Các quan chức của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế cảnh báo rằng bất kỳ thỏa thuận nào thiếu các cơ chế xác minh mạnh mẽ sẽ chỉ là ảo tưởng, nhưng các điều kiện chính trị cho các thỏa thuận như vậy ngày càng xa vời. Nga và Trung Quốc lên án các hành động của Mỹ là bất hợp pháp, mặc dù ảnh hưởng thực tế của họ để thay đổi hướng đi của Washington còn hạn chế. Các cường quốc khu vực, bao gồm các quốc gia Vùng Vịnh đã cải thiện quan hệ với Tehran gần đây, phần lớn bị loại khỏi quá trình ngoại giao mặc dù họ có lợi ích trực tiếp trong kết quả.

Các chỉ số thị trường cho thấy niềm tin hạn chế vào khả năng giải quyết trong ngắn hạn. Các thị trường cá cược đặt xác suất không có cuộc họp ngoại giao nào trước ngày 30 tháng 6 ở mức cao, trong khi khả năng Iran từ bỏ uranium trong tháng này còn dưới ba mươi phần trăm. Những con số này phản ánh một sự đồng thuận ngày càng tăng rằng con đường ngoại giao hiện tại đã đi đến điểm bế tắc, cả hai bên chuẩn bị cho các kịch bản kéo dài vượt ra ngoài thỏa thuận đàm phán.

Thách thức cốt lõi vẫn không thay đổi: hai chính phủ với những tầm nhìn không thể hòa hợp về trật tự khu vực và an ninh quốc gia đang cố gắng bắc cầu những khoảng cách có thể không thể vượt qua. Washington không chỉ tìm kiếm phi quân sự hóa vũ khí hạt nhân mà còn muốn định hướng lại căn bản hành vi khu vực của Iran và quản trị nội bộ. Tehran đòi hỏi giảm trừng phạt và đảm bảo an ninh trong khi giữ gìn cơ sở hạt nhân mà họ xem là thiết yếu cho chủ quyền quốc gia và ảnh hưởng khu vực. Cả hai đều không sẵn sàng từ bỏ các yêu cầu cốt lõi, và các biện pháp cưỡng chế mà mỗi bên sử dụng đã làm cứng rắn hơn chứ không mềm mỏng hơn vị thế của nhau.

Khi tháng 4 khép lại, Trung Đông đối mặt với một giai đoạn bất ổn tạm thời. Lệnh ngừng bắn vẫn giữ nhưng có dấu hiệu rạn nứt. Các kênh ngoại giao vẫn còn mở về mặt kỹ thuật nhưng thực tế thì gần như đóng băng. Chuẩn bị quân sự vẫn tiếp tục trên cả hai phía, làm tăng nguy cơ tính toán sai hoặc leo thang có chủ ý. Con đường trở lại đàm phán còn khả thi về lý thuyết nhưng chính trị thì xa vời, đòi hỏi một bên hoặc cả hai chấp nhận những điều kiện hiện tại có vẻ không thể chấp nhận được. Hiện tại, khu vực đang chờ đợi, treo lơ lửng giữa hy vọng về đột phá ngoại giao và nỗi sợ chiến tranh bùng nổ trở lại.