Gần đây tôi đã xem một phân tích khá thú vị về cách Ngân hàng Trung ương Trung Quốc quản lý việc đồng nhân dân tệ tăng giá một cách tinh vi. Chủ đề này có thể nhiều người chưa chú ý lắm, nhưng ảnh hưởng của nó đến thương mại và đầu tư toàn cầu vẫn rất lớn.

Trước hết nói kết luận: Chính sách tiền tệ của Trung Quốc đi theo một con đường rất cân bằng. Đồng nhân dân tệ không tự do biến động, cũng không hoàn toàn cố định, mà dưới sự kiểm soát kỹ lưỡng của ngân hàng trung ương, duy trì mức tăng nhẹ trung bình khoảng 1,8% mỗi năm. Nghe có vẻ không nhiều, nhưng đằng sau đó là một logic rất sâu sắc.

Trong kho công cụ của Ngân hàng Trung ương Trung Quốc có những gì? Chủ yếu dựa vào một số biện pháp chính. Thứ nhất là chế độ tham chiếu tỷ giá trung bình hàng ngày, giúp ngân hàng trung ương có thể phát đi tín hiệu hàng ngày, dẫn dắt kỳ vọng của thị trường. Thứ hai là sử dụng chiến lược dự trữ ngoại hối, can thiệp có chọn lọc để kiềm chế biến động. Còn một công cụ ít được chú ý hơn là thao tác thị trường kỳ hạn, qua đó quản lý các cược đơn hướng của thị trường về xu hướng tỷ giá.

Tại sao lại làm như vậy? Có một số lý do thực tế đằng sau. Lạm phát trong nước dù chỉ khoảng 2,3%, nhưng vẫn cần điều chỉnh cẩn thận. Quan trọng hơn là, ngành công nghiệp chế tạo chiếm 28% GDP Trung Quốc, sức cạnh tranh xuất khẩu rất quan trọng đối với ngành này. Đồng nhân dân tệ tăng giá quá nhanh sẽ gây tổn hại cho các nhà xuất khẩu, còn tăng chậm quá lại gây áp lực quốc tế. Vì vậy, cách làm của ngân hàng trung ương là tìm sự cân bằng giữa hai yếu tố này.

Có một so sánh thú vị. Đồng euro và yên Nhật đều tự do biến động, dự kiến biến động năm 2024 lần lượt là 11,7% và 15,3%. Đô la Singapore áp dụng chế độ thả nổi ủy thác, tương tự Trung Quốc, tỷ lệ biến động là 5,1%. Còn đồng nhân dân tệ? 4,2%. Nhìn vào, sự ổn định này mang lại lợi thế lớn cho các doanh nghiệp làm ăn quốc tế. Họ có thể dự đoán chính xác hơn về chi phí, từ đó ký kết hợp đồng tốt hơn.

Điều này phản ánh trong dữ liệu đầu tư. Năm ngoái, Trung Quốc thu hút 156 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài, mặc dù kinh tế toàn cầu không mấy khả quan, nhưng khả năng dự đoán tỷ giá rõ ràng là một yếu tố hấp dẫn quan trọng. Đặc biệt đối với các tập đoàn đa quốc gia muốn xây dựng nhà máy hoặc thực hiện dự án dài hạn tại Trung Quốc, kiểm soát rủi ro tỷ giá là yếu tố quyết định trong quyết định của họ.

Các biện pháp kỹ thuật của ngân hàng trung ương cũng đáng chú ý. Giá trung tâm hàng ngày có thể dao động trong phạm vi 2% so với giá đóng cửa của ngày hôm trước, tạo ra đủ linh hoạt. Kho dự trữ ngoại hối 3,2 nghìn tỷ USD là nền tảng vững chắc cho ngân hàng trung ương, nhưng thú vị là từ năm 2020 trở đi, ngân hàng trung ương ít khi can thiệp trực tiếp quy mô lớn vào thị trường, thay vào đó chủ yếu dựa vào các tuyên bố chính sách và điều chỉnh tỷ lệ dự trữ bắt buộc như các công cụ mềm.

Từ góc độ phối hợp toàn cầu, điều này cũng phản ánh tiến bộ trong giao tiếp giữa các ngân hàng trung ương. Sau hội nghị G20 năm ngoái, các kênh liên lạc giữa các quốc gia rõ ràng đã tăng lên, hiểu rõ hơn về ý định chính sách của nhau. Sự phối hợp này giúp giảm thiểu biến động mạnh của tỷ giá, có lợi cho thương mại và đầu tư toàn cầu.

Nhìn về phía trước, nếu kinh tế toàn cầu duy trì ổn định, các ngân hàng trung ương tiếp tục phối hợp, đồng nhân dân tệ có thể sẽ tiếp tục tăng nhẹ theo nhịp độ này. Nhưng điều này còn phụ thuộc vào một số biến số: xu hướng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, tình hình địa chính trị, và tiến trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ. Những yếu tố này đều ảnh hưởng đến dòng vốn và kỳ vọng tỷ giá.

Tổng thể, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc thể hiện một khung chính sách trưởng thành trong quản lý đồng nhân dân tệ. Vừa hỗ trợ ổn định kinh tế trong nước, vừa hòa nhập vào hệ thống kinh tế toàn cầu, đồng thời phòng tránh tác động của vốn đầu cơ. Con đường cân bằng này có vẻ nhẹ nhàng, nhưng đằng sau đó là sự phức tạp và tinh tế rất cao. Đối với những người quan tâm đến thị trường tài chính toàn cầu, xu hướng này xứng đáng được theo dõi liên tục.