TAO giảm hơn 20%: Việc Covenant AI rút lui gây tranh cãi về quản trị Bittensor

Vào đầu tháng 4 năm 2026, mạng lưới AI phi tập trung Bittensor đã gặp phải cuộc khủng hoảng quản trị nghiêm trọng nhất kể từ khi thành lập. Nhà vận hành subnet cốt lõi Covenant AI công khai cáo buộc đồng sáng lập Bittensor Jacob Steeves thực hiện “kiểm soát tập trung” trên mạng lưới, và tuyên bố rút khỏi toàn bộ hệ sinh thái. Ngay sau đó, nhà sáng lập Covenant AI đã bán khoảng 37.000 token TAO, kích hoạt làn sóng thanh lý vị thế mua lớn, khiến giá TAO giảm hơn 25% trong vòng 24 giờ. Sự kiện này không chỉ gây tác động trực tiếp đến các chủ sở hữu TAO mà còn đẩy rủi ro quản trị của chuỗi AI phi tập trung ra ánh sáng.

Khủng hoảng bùng phát: Một tuyên bố gây hoảng loạn thị trường

Tính đến ngày 16 tháng 4 năm 2026, giá TAO là 242,5 USD, giảm khoảng 24,69% trong 7 ngày qua, vốn hóa thị trường là 2,32 tỷ USD. Nguyên nhân trực tiếp gây ra biến động giá mạnh này bắt nguồn từ một tuyên bố công khai ngày 10 tháng 4.

Ngày 10 tháng 4, Covenant AI, một trong những nhà vận hành subnet nổi tiếng nhất trên mạng Bittensor, chính thức tuyên bố rút khỏi mạng. Người sáng lập Sam Dare thẳng thắn nói trong tuyên bố: “Chúng tôi chính thức rút khỏi mạng Bittensor. Quản trị của nó là một màn trình diễn phi tập trung, quyền kiểm soát thực sự tập trung vào Jacob Steeves.” Dare còn nhấn mạnh rằng, lý do khiến các nhà xây dựng, thợ mỏ, xác thực và nhà đầu tư tham gia hệ sinh thái này là vì cam kết không bị kiểm soát bởi bất kỳ thực thể đơn lẻ nào — “nhưng cam kết đó là dối trá.”

Sau tuyên bố, giá TAO trong thời gian ngắn đã giảm từ khoảng 338 USD xuống còn 285 USD, mất 15%. Tuy nhiên, chấn động thực sự của thị trường vẫn chưa dừng lại — ngay sau đó, nhà sáng lập Covenant AI đã bán khoảng 37.000 token TAO subnet (trị giá khoảng 9 đến 10 triệu USD), gây ra làn sóng thanh lý hàng loạt, khiến giá từ đỉnh trong tuần là 341 USD lao dốc xuống gần 248,8 USD.

Từ việc được Nvidia khen ngợi đến việc công khai chia rẽ

Trước khi phân tích các tranh cãi, cần hiểu rõ kiến trúc nền tảng của Bittensor và bối cảnh trước sự kiện.

Bittensor là một mạng lưới học máy phi tập trung dựa trên cơ chế khuyến khích bằng token. Thành phần cơ bản là “subnet” — mỗi subnet như một thị trường nhiệm vụ AI chuyên biệt, bao gồm các ứng dụng lưu trữ, tính toán suy luận, huấn luyện mô hình và xử lý dữ liệu. Hiện tại, mạng đã có 129 subnet hoạt động tích cực.

Covenant AI vận hành trên Bittensor với ba subnet: Templar (SN3, tập trung vào tiền huấn luyện phi tập trung), Basilica (SN39, tập trung vào tính toán phi tập trung) và Grail. Trong đó, mô hình Covenant-72B do Templar xây dựng — một mô hình lớn gồm 72 tỷ tham số, được hơn 70 cộng tác viên độc lập huấn luyện trên phần cứng chung mà không cần phép — đã được người sáng lập Social Capital, Chamath Palihapitiya, đề cập trong podcast “All-In” và nhận được lời khen từ CEO Nvidia Huang Renxun, gọi đó là “thành tựu công nghệ đáng kể.”

Điều này từng thúc đẩy giá TAO tăng từ khoảng 247 USD vào tháng 3 lên trên 370 USD.

Dưới đây là các mốc thời gian chính của sự kiện:

• Ngày 10 tháng 4: Covenant AI phát hành tuyên bố công khai, tuyên bố rút khỏi mạng Bittensor, cáo buộc Jacob Steeves thực hiện kiểm soát tập trung. Giá TAO trong thời gian ngắn giảm từ 338 USD xuống còn 285 USD.
• Ngày 10 tháng 4 cùng ngày: Nhà sáng lập Covenant AI bán khoảng 37.000 token TAO, tâm lý thị trường trở nên tiêu cực rõ rệt. Giá tiếp tục giảm từ đỉnh 341 USD xuống còn 248,8 USD, biên độ biến động trong 24h là 36,5%.
• Ngày 10 tháng 4 cùng ngày: Jacob Steeves phản hồi cáo buộc trên nền tảng X, phủ nhận có quyền tạm dừng phát hành subnet, giải thích việc bán token là hoạt động bình thường của các subnet chưa hoạt động.
• Ngày 10 tháng 4 cùng ngày: Steeves tiếp tục phản hồi trên Discord, đề xuất khởi động lại cơ chế bỏ phiếu quản trị cộng đồng, chỉ trích quyết định của Dare “ rõ ràng mang tính ác ý và tham lam.”
• Ngày 12-13 tháng 4: Đồng sáng lập Bittensor, Const (Jacob Steeves), phát hành tuyên bố xin lỗi người dùng bị ảnh hưởng, đề xuất cải cách “đóng băng staking,” và xác nhận sẽ tiếp tục phát triển các subnet 3, 39, 81.

Phân tích dữ liệu: Một cái giá 9 tỷ USD cho niềm tin

Sự kiện để lại dấu ấn rõ nét trên dữ liệu chuỗi và các chỉ số thị trường.

Ảnh hưởng giá và vốn hóa

Tính đến ngày 16 tháng 4 năm 2026, dữ liệu từ Gate cho thấy giá TAO là 242,5 USD, cao nhất trong 24h là 250,4 USD, thấp nhất là 239,3 USD. Trong 7 ngày qua, giảm 24,69%; trong 30 ngày, giảm 13,91%. Dù vậy, trong năm vẫn còn giữ mức tăng khoảng 5,25%. Vốn hóa hiện tại là 2,32 tỷ USD, lượng cung lưu hành là 959 triệu TAO, tổng cung là 21 triệu TAO.

So với trước sự kiện, giá TAO từ đỉnh tuần là 337 USD đã giảm xuống còn 263 USD, mất gần 9 tỷ USD vốn hóa.

Quy mô thanh lý và hoạt động giao dịch

Dữ liệu chuỗi cho thấy, biến động ngày 10 tháng 4 đã khiến hơn 9 triệu USD vị thế mua TAO bị thanh lý bắt buộc, khối lượng giao dịch trong 24h tăng mạnh lên khoảng 1,98 tỷ USD. Nhà phân tích Michaël van de Poppe nhận định, sức mạnh thực sự đến từ việc Covenant AI bán ra 37.000 token TAO, gây ra làn sóng bán tháo hoảng loạn và thanh lý đòn bẩy.

Về cấu trúc, việc bán ra đã kích hoạt một vòng xoáy tiêu cực: lượng staking của xác thực giảm → trọng số đồng thuận giảm → phần thưởng giảm → động lực yếu đi → niềm tin thị trường suy yếu → người dùng rút lui nhanh chóng. Chuỗi phản ứng này đã đẩy niềm tin xuống mức thấp, gây tổn thất lớn.

Phản ứng dây chuyền ở các subnet

Sau khi Covenant AI rút khỏi, ba subnet do họ vận hành hiển thị là “deprecated” (đã bị bỏ qua) trên trình duyệt Taostats. Đây là một trong những subnet lớn nhất trong hệ sinh thái Bittensor, việc chúng ngừng hoạt động ảnh hưởng rõ rệt đến hoạt động chung của mạng.

Trận chiến dư luận: Hai câu chuyện đối lập

Trong bối cảnh khủng hoảng này, tồn tại hai hệ thống kể chuyện hoàn toàn trái ngược, mỗi bên giữ quan điểm riêng, tạo nên sự đối lập rõ rệt.

Cáo buộc chính của Covenant AI

Sam Dare trong tuyên bố công khai đã liệt kê nhiều cáo buộc cụ thể nhắm vào Jacob Steeves:

• Tạm dừng phát hành subnet: cáo buộc Steeves có quyền đơn phương tạm dừng phân phối phần thưởng TAO của subnet;
• Can thiệp quyền kiểm soát cộng đồng: cáo buộc Steeves cướp quyền quản lý của nhóm Covenant AI trong không gian cộng đồng;
• Bỏ hoang hạ tầng: cáo buộc Steeves tự ý bỏ hoang hạ tầng subnet mà không qua thủ tục hợp lệ;
• Ép buộc kinh tế: cáo buộc Steeves dùng việc bán token quy mô lớn như một hình thức gây áp lực, ép buộc Covenant AI tuân thủ.

Dare tổng kết: “Khi một hành vi đơn lẻ có thể tạm dừng phát hành subnet, lật đổ quyền kiểm soát của chủ sở hữu trong cộng đồng của chính họ, bỏ qua quy trình để phỉ báng dự án, rồi dùng bán token như một cơ chế cưỡng chế để ép buộc tuân thủ, thì đây không còn là phi tập trung nữa. Đây là kiểm soát tập trung, dù vẫn mang danh phi tập trung.”

Phản bác từng điểm của Jacob Steeves

Jacob Steeves phản hồi từng cáo buộc trên nền tảng X:

• Về việc tạm dừng phát hành: “Tôi không có khả năng tạm dừng phát hành.” Steeves phủ nhận quyền này rõ ràng.
• Về việc bán token: Steeves thừa nhận đã bán một phần trong các token Alpha của 3 subnet Covenant AI, nhưng giải thích rằng đó là do các subnet này chưa hoạt động và mã code gần như đã bị đốt hết. Ông nhấn mạnh, hành động bán của mình không khác gì các chủ sở hữu TAO khác: “Tôi không có đặc quyền nào vượt quá các chủ sở hữu TAO bình thường.”
• Về quản lý Discord: Steeves cho biết Dare tự mình “chôn chân” các bình luận và bài đăng trên X để “bỏ qua” kênh. Steeves thừa nhận đã tạm thời chặn Dare xóa bài để tránh Dare xóa các phản hồi “thật, trung thực”. Sau đó, ông đã khôi phục quyền và không xóa quyền quản trị của Dare.
• Về bỏ hoang hạ tầng: Steeves nói “thậm chí còn không rõ cáo buộc này đề cập đến cái gì.”
• Về quy mô bán token: Steeves cho biết quy mô bán “không lớn”, chưa bằng 1 phần đầu tư của ông vào đội Dare.

Lời xin lỗi và đề xuất cải tổ của các đồng sáng lập

Sau vài ngày, đồng sáng lập Bittensor, Const, đã phát hành tuyên bố xin lỗi các chủ sở hữu bị ảnh hưởng. Ông đề xuất thúc đẩy cơ chế “đóng băng staking” qua lớp giao thức, đưa vào các yếu tố “thời gian + staking” để nâng cao minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư, đồng thời xác nhận sẽ tiếp tục phát triển các subnet 3, 39, 81 theo cộng đồng.

Ngoài ra, Const tiết lộ rằng, khi nâng cấp dTAO một năm trước, nhóm đã dự định mở ra cơ chế quản trị subnet do cộng đồng dẫn dắt — các chủ sở hữu subnet Alpha có thể bỏ phiếu qua ví để bầu chọn siêu tham số — nhưng do cần trao nhiều quyền kiểm soát hơn cho chủ sở hữu subnet ban đầu, kế hoạch này đã bị hoãn. Ông cho biết hiện là thời điểm thích hợp để khởi động lại cuộc thảo luận này.

Bài học ngành: Thử nghiệm áp lực của chuỗi AI phi tập trung

Ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái Bittensor

Việc Covenant AI rút lui đã gây ra tác động đa chiều đến hệ sinh thái Bittensor. Đầu tiên, hai subnet 3 và 39 do Covenant vận hành là một trong những subnet quan trọng nhất của mạng, mô hình Covenant-72B từng là minh chứng mạnh mẽ cho khả năng AI phi tập trung của Bittensor. Sự rút lui này không chỉ khiến ba subnet tạm dừng hoạt động mà còn có thể làm giảm sự tham gia của các nhà phát triển và nhà đầu tư bên ngoài.

Thứ hai, tranh chấp quản trị đã làm lung lay câu chuyện giá trị cốt lõi của token TAO. Với vai trò là token quản trị của mạng Bittensor, giá trị của TAO phần nào dựa vào cam kết phi tập trung trong quản trị. Khi cáo buộc “biểu diễn phi tập trung” công khai, các nhà đầu tư bắt đầu xem xét lại nền tảng định giá này.

Ảnh hưởng rộng hơn đến ngành AI phi tập trung

Bittensor từ lâu đã được xem là một trong những dự án quan trọng trong câu chuyện “AI + crypto,” và cuộc khủng hoảng quản trị này có thể gây ra hiệu ứng lan tỏa.

Có ý kiến cho rằng, sự kiện này khiến các cam kết phi tập trung của Bittensor bị đặt trong tầm ngắm kỹ lưỡng hơn, đặc biệt khi cạnh tranh với các nền tảng AI phi tập trung khác về nhân tài và vốn. Nếu Bittensor không thể giải quyết các tranh chấp nội bộ một cách minh bạch, các nhà đầu tư có thể sẽ áp dụng tiêu chuẩn kiểm tra chặt chẽ hơn đối với tất cả các dự án AI phi tập trung.

Cảnh báo về cấu trúc quản trị đa chữ ký

Trong cáo buộc, Dare còn đề cập đến một chi tiết kỹ thuật: theo ông, việc nâng cấp mạng Bittensor do ba người kiểm soát đa chữ ký, trong đó có Steeves. Mặc dù Steeves chưa phản hồi trực tiếp, nhưng mô hình kiểm soát này — ít nhất là trong các dự án mã hóa — không hiếm. Sự kiện này nhắc nhở ngành: sự hứa hẹn về phi tập trung và thực tế về cấu trúc quản trị có thể khác xa nhau, và trong những trường hợp cực đoan, điều này có thể dẫn đến rủi ro hệ thống.

Kết luận

Khủng hoảng quản trị của Bittensor là một trong những sự kiện cảnh báo quan trọng nhất của lĩnh vực AI mã hóa năm 2026. Nó phơi bày một xung đột căn bản: khi các dự án phi tập trung phát triển nhanh, làm thế nào để chuyển đổi từ quyết định tập trung ban đầu sang quản trị phi tập trung lâu dài một cách ổn định?

Từ việc Covenant AI rút lui quyết liệt, đến phản bác từng điểm của Jacob Steeves, rồi đề xuất cải tổ bằng cơ chế “đóng băng staking,” tất cả tạo thành một bài kiểm tra áp lực không chỉ về giá mà còn về khả năng giữ lời hứa về phi tập trung. Đối với các nhà quan sát ngành, khả năng của Bittensor trong việc phục hồi niềm tin qua cải cách quản trị sẽ là một trường hợp đáng theo dõi.

Với các chủ sở hữu và nhà tham gia tiềm năng của TAO, việc hiểu rõ nguyên nhân gốc rễ của khủng hoảng, theo dõi sát sao tiến trình cải cách quản trị sẽ quan trọng hơn nhiều so với chỉ chú ý đến biến động giá ngắn hạn. Giá trị thực của quản trị phi tập trung cuối cùng sẽ được thể hiện qua khả năng ứng phó với khủng hoảng, chứ không chỉ dựa vào lời hứa trong thời kỳ thịnh vượng.