#USIranCeasefireTalksFaceSetbacks – Những gì đã xảy ra sai và những gì sắp tới

Một phân tích sâu về tiến trình đình trệ ngoại giao giữa Washington và Tehran, và tại sao điều đó lại quan trọng đối với Trung Đông và thị trường toàn cầu.

---

1. Bức tranh lớn – Các cuộc đàm phán đã nói về điều gì?

Trong vài tháng qua, Mỹ và Iran đã tham gia vào các cuộc đàm phán gián tiếp – chủ yếu qua trung gian Oman và Qatar – nhằm mục tiêu hai mục tiêu liên kết:

1. Ngừng bắn ở Gaza – Hamas được Iran hậu thuẫn đã chiến đấu với Israel kể từ tháng 10 năm 2023. Mỹ muốn Iran sử dụng ảnh hưởng của mình để thúc đẩy Hamas hướng tới việc giải phóng con tin và thỏa thuận ngừng bắn.
2. Giảm leo thang trong khu vực – Ngăn chặn một cuộc chiến rộng hơn liên quan đến Hezbollah ở Lebanon, Houthi ở Yemen, và các nhóm dân quân do Iran hậu thuẫn ở Iraq và Syria.
3. Hồ sơ hạt nhân (bối cảnh) – Mặc dù không phải trọng tâm chính, bất kỳ hiểu biết rộng hơn nào cũng có thể bao gồm các biện pháp xây dựng lòng tin về việc Iran đang làm giàu urani (hiện gần mức độ có thể chế tạo vũ khí).

Các cuộc đàm phán chưa bao giờ trực tiếp. Các quan chức Mỹ và Iran ngồi trong các phòng riêng biệt, với trung gian chuyển tiếp các thông điệp. Dù vậy, có báo cáo cho thấy đã có tiến bộ về các vấn đề nhân đạo và các thỏa thuận "bình tĩnh để giữ bình tĩnh" không chính thức.

Nhưng giờ đây, các cuộc đàm phán đó đã gặp phải những trở ngại nghiêm trọng.

---

2. Những trở ngại gần đây – Xảy ra chuyện gì?

Một số diễn biến trong vòng 10–14 ngày qua đã làm mất đà:

A. Iran tăng tốc chương trình hạt nhân
Các báo cáo của IAEA phát hành tuần trước cho thấy Iran đã lắp đặt thêm các máy ly tâm tiên tiến hơn và tăng kho dự trữ urani làm giàu 60%. 60% chỉ còn cách 90% (mức độ có thể chế tạo vũ khí) một bước kỹ thuật ngắn. Mỹ và các cường quốc châu Âu lên án động thái này, gọi đó là "kích động và không có lý do dân sự đáng tin cậy." Iran phản hồi rằng họ đang thực thi quyền hạt nhân của mình.

B. Leo thang Hezbollah-Israel
Các cuộc giao tranh qua biên giới giữa Hezbollah và Israel đã gia tăng rõ rệt. Hezbollah gần đây đã phóng hơn 200 tên lửa và drone trong một ngày – đợt bắn dữ dội nhất kể từ tháng 10. Israel đã phản công bằng các cuộc tấn công sâu hơn vào Lebanon, bao gồm tiêu diệt một chỉ huy cao cấp của Hezbollah. Lãnh đạo Iran công khai ca ngợi hành động của Hezbollah, làm giảm kỳ vọng của Mỹ rằng Tehran sẽ kiểm soát các nhóm proxy của mình.

C. Các cuộc tấn công của Houthi ở Biển Đỏ tiếp tục
Dù đã có ngoại giao yên tĩnh trước đó, Houthi đã tấn công thêm hai tàu thương mại tuần trước. Mỹ và Anh đã tiến hành các cuộc không kích trả đũa vào các mục tiêu của Houthi ở Yemen. Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc gọi các cuộc không kích là "hành động xâm lược." Điều này làm cho khả năng đạt được thỏa thuận ngừng bắn hàng hải trở nên khó khả thi.

D. Quốc hội cứng rắn của Iran phản đối
Trong nước, quốc hội mới được bầu của Iran đã thông qua một nghị quyết yêu cầu Lãnh đạo tối cao dừng mọi cuộc đàm phán gián tiếp với Mỹ, gọi đó là "vô ích và nhục nhã." Trong khi Lãnh đạo tối cao (Khamenei) có quyền quyết định cuối cùng, áp lực chính trị đang gia tăng.

E. Hạn chế từ cuộc bầu cử Mỹ
Với cuộc bầu cử tổng thống Mỹ sắp tới, chính quyền Biden e ngại bị xem là "nhẹ tay với Iran." Bất kỳ thỏa thuận nào đòi hỏi nhượng bộ (ví dụ, giải phóng thêm tài sản của Iran) đều mang tính chính trị độc hại hiện nay. Iran, ngược lại, thấy ít lợi ích trong việc đàm phán với một chính quyền có thể rời nhiệm sở trong sáu tháng.

---

3. Các điểm mấu chốt – Tại sao họ không thể đồng ý?

Ngay cả khi các cuộc đàm phán tiến triển, vẫn còn những khoảng cách căn bản:

Vấn đề Vị trí của Mỹ Vị trí của Iran
Ngừng bắn Gaza Iran phải gây sức ép để Hamas thả con tin và chấp nhận đình chiến. Iran khẳng định Hamas hành động độc lập. Yêu cầu rút quân Israel vĩnh viễn khỏi Gaza như điều kiện tiên quyết.
Chương trình hạt nhân Iran phải dừng làm giàu 60%, cho phép IAEA truy cập đầy đủ. Việc làm giàu là quyền chủ quyền. Không rút lui mà không dỡ bỏ tất cả các lệnh trừng phạt.
Nhóm proxy Iran phải ra lệnh Hezbollah, Houthi, các nhóm dân quân Iraq phải ngừng hoạt động. Các nhóm proxy độc lập. Iran hỗ trợ "kháng chiến" như một tài sản chiến lược.
Giảm trừng phạt Giảm trừng phạt hạn chế, có thể đảo ngược chỉ sau các bước xác minh. Loại bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt về hạt nhân và khủng bố ngay lập tức.
Tên lửa đạn đạo Iran phải hạn chế phát triển và chuyển giao cho Nga. Rào cản không thể thương lượng. Tên lửa là phòng thủ.

Những khoảng cách này đã chứng minh không thể vượt qua mà không có những nhượng bộ lớn mà cả hai phía đều không sẵn sàng đưa ra.

---

4. Ảnh hưởng khu vực – Ai thiệt hại nhiều nhất?

Israel:

· Xem các trở ngại như bằng chứng rằng Iran không thể tin cậy. Có khả năng sẽ thúc đẩy các phương án quân sự mạnh hơn, bao gồm các cuộc tấn công phủ đầu vào các cơ sở hạt nhân của Iran.
· Nhưng cũng lo ngại về chiến tranh hai mặt trận – Gaza + Hezbollah. Các trở ngại làm khả năng thoát khỏi con đường ngoại giao ít khả thi hơn.

Các nước Vùng Vịnh (Saudi, UAE, Qatar):

· Thầm lặng mong muốn một hiểu biết Mỹ-Iran để giảm căng thẳng khu vực và bảo vệ dòng chảy dầu.
· Giờ đây chuyển hướng trở lại cân bằng – giữ các kênh liên lạc mở với cả Washington và Tehran.
· Các cuộc đàm phán bình thường hóa của Saudi Arabia với Israel gần như bị đóng băng cho đến khi giải quyết ngừng bắn Gaza.

Iraq & Lebanon:

· Chính phủ Iraq bị kẹt giữa sự hiện diện của quân đội Mỹ và các nhóm dân quân do Iran hậu thuẫn. Leo thang có thể làm bùng phát các cuộc tấn công vào các căn cứ Mỹ.
· Lebanon không thể chịu đựng một cuộc chiến toàn diện Hezbollah-Israel. Các trở ngại làm điều đó gần hơn.

Châu Âu:

· Pháp, Anh, Đức đã ủng hộ ngoại giao hạt nhân. Các trở ngại đẩy họ gần hơn đến việc kích hoạt các lệnh trừng phạt "tái áp dụng" theo JCPOA (hiệp định hạt nhân 2015) – một bước sẽ làm sụp đổ ngoại giao hoàn toàn.

---

5. Ảnh hưởng thị trường – Dầu, Vàng, và các nơi trú ẩn an toàn

Sự đổ vỡ của các cuộc đàm phán ngừng bắn có hậu quả ngay lập tức trên thị trường:

Dầu thô (WTI / Brent):

· Đã đề cập trong bài đăng trước (#GiáDầuTăng). Các trở ngại cộng thêm phần thưởng rủi ro địa chính trị 5–8 USD mỗi thùng.
· Nếu Israel tấn công trực tiếp vào các cơ sở hạt nhân hoặc hạ tầng dầu của Iran (, kỳ vọng dầu trên 100 USD.
· Nếu chiến tranh Hezbollah-Israel bùng phát, Brent có thể tăng đột biến tạm thời.
· Giá hiện tại đã phản ánh rủi ro tăng cao. Tin xấu hơn nữa sẽ rất dễ gây sốc.

Vàng )XAU/USD$120 :

· Vàng hưởng lợi từ căng thẳng Trung Đông. Các trở ngại đẩy vàng về khoảng 2.400–2.500 USD.
· Các ngân hàng trung ương (đặc biệt Trung Quốc, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ) đang mua vàng như một hàng rào chống rủi ro trừng phạt bằng đô la.

Trái phiếu Mỹ & Đô la:

· Chạy đến nơi trú ẩn có thể làm tăng giá đô la (DXY) mặc dù kỳ vọng cắt giảm lãi suất của Fed.
· Lợi tức trái phiếu 10 năm có thể giảm nếu căng thẳng leo thang.

Tiền điện tử (Bitcoin):

· Tiền điện tử thường liên quan đến các tài sản rủi ro, nhưng các cú sốc địa chính trị cực đoan có thể gây bán tháo khi các nhà giao dịch rút tiền mặt.
· Tuy nhiên, câu chuyện "vàng kỹ thuật số" của Bitcoin có thể thu hút dòng tiền trú ẩn an toàn – nhưng chưa được chứng minh rõ ràng.

---

6. Những gì sắp tới – Ba kịch bản có thể xảy ra

Kịch bản 1 – Leo thang có kiểm soát (Khả năng cao nhất, xác suất 60%)

· Các cuộc đàm phán vẫn bị đình trệ nhưng chưa chấm dứt. Giao tiếp ngầm cấp thấp vẫn tiếp tục.
· Các cuộc chiến Hezbollah-Israel giữ dưới ngưỡng chiến tranh toàn diện.
· Iran tiếp tục tiến bộ về hạt nhân nhưng không vượt qua mức 90% làm giàu.
· Dầu giữ trong khoảng 80–90 USD. Thị trường vẫn lo lắng nhưng vẫn hoạt động.

Kịch bản 2 – Suy thoái ngoại giao toàn diện (Xác suất 25%)

· Iran tuyên bố dừng tất cả các cuộc đàm phán hạt nhân.
· Hội đồng IAEA chuyển Iran lên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Các lệnh trừng phạt "tái áp dụng" được kích hoạt.
· Israel tiến hành các cuộc không kích hạn chế vào các cơ sở hạt nhân Iran. Iran trả đũa qua các nhóm proxy.
· Dầu tăng vọt lên 100 USD+. Nỗi lo tăng trưởng toàn cầu trở lại.

Kịch bản 3 – Đột phá bất ngờ (Xác suất 15%)

· Một thỏa thuận con tin lớn ở Gaza dẫn đến đình chiến tạm thời.
· Iran âm thầm kiểm soát Hezbollah và Houthi trong một giai đoạn thử nghiệm.
· Mỹ đề xuất giảm trừng phạt hạn chế (ví dụ, cho phép Iraq thanh toán nhập khẩu điện).
· Các cuộc đàm phán nối lại với kỳ vọng thấp hơn. Dầu giảm 5–7 USD.

---

7. Những bài học chiến lược – Dành cho nhà giao dịch, nhà đầu tư và quan sát viên

Dành cho nhà giao dịch năng lượng:

· Định giá một khoản phí bảo hiểm. Đừng bán khống dầu ở đây. Sử dụng các đợt điều chỉnh về 77–78 USD WTI để mở vị thế mua.
· Theo dõi các tiêu đề về Hezbollah và các báo cáo của IAEA hơn là các tuyên bố chính thức.

Dành cho nhà đầu tư cổ phiếu:

· Các cổ phiếu quốc phòng (Lockheed, RTX, Northrop) hưởng lợi từ căng thẳng gia tăng.
· Cổ phiếu hàng không và du lịch dễ bị tổn thương trước các đợt tăng giá dầu và gián đoạn tuyến bay.
· Cổ phiếu năng lượng mặt trời/chuyển đổi năng lượng có thể được hưởng lợi về mặt câu chuyện, nhưng chưa có lợi nhuận ngay lập tức.

Dành cho nhà nắm giữ tiền điện tử:

· Giữ một phần dự trữ stablecoin để sẵn sàng. Các cú sốc địa chính trị có thể gây sập giá nhanh trước khi dòng tiền trú ẩn an toàn xuất hiện.
· Mối liên hệ của Bitcoin với dầu không ổn định – đôi khi tích cực (bảo vệ lạm phát), đôi khi tiêu cực (rút khỏi rủi ro). Cẩn trọng.

Dành cho các quan sát viên chung:

· Đừng mong đợi một thỏa thuận lớn trước cuộc bầu cử Mỹ.
· Cửa sổ nguy hiểm thực sự là từ tháng 8 đến tháng 10 năm 2024 – khi nhiều áp lực (bầu cử, tiến bộ hạt nhân, mệt mỏi chiến tranh) hội tụ.

---

Lời kết cuối cùng

Tiêu đề (không chỉ là tiếng ồn ngoại giao. Nó phản ánh sự suy giảm thực sự trong bối cảnh rủi ro của khu vực. Cả hai phía đều không muốn chiến tranh toàn diện, nhưng cả hai đang trôi dần về phía leo thang qua các giới hạn đỏ, áp lực nội bộ và tính toán sai lầm.

Đối với thị trường, thông điệp rõ ràng: rủi ro địa chính trị đã trở lại, và chưa được định giá đầy đủ. Dự kiến sẽ còn biến động mạnh trong dầu, vàng và các tài sản trú ẩn an toàn. Giữ vị thế nhỏ hơn bình thường và linh hoạt hơn.

Bạn nghĩ sao?
Những trở ngại này có phải chỉ là tạm thời, hay chúng ta đang hướng tới một cuộc xung đột lớn hơn? Chia sẻ quan điểm của bạn bên dưới. 👇