Tôi nhận thấy ngày càng có nhiều người muốn tìm hiểu về crypto, nhưng không biết nên bắt đầu từ đâu. Nói thật nhé—cách tốt nhất không phải là xem video trên YouTube, mà là đọc những cuốn sách hay về tiền mã hoá. Đúng, nghe có vẻ hơi lỗi thời, nhưng tin tôi đi: có những ấn phẩm thực sự đáng giá, giải thích mọi thứ từ những kiến thức nền tảng đến các khái niệm phức tạp.

Tôi bắt đầu với những cuốn kinh điển. “Blockchain. Sơ đồ của nền kinh tế mới” của Melani Swan không chỉ nói về công nghệ—ở đây là một phân tích sâu về cách các hệ thống phi tập trung có thể thay đổi toàn bộ trật tự thế giới. Swan xem blockchain như một công cụ chống lại sự tuỳ tiện trong tài chính. Nếu bạn muốn hiểu triết lý của crypto chứ không chỉ biết cách giao dịch, thì cuốn sách này về tiền mã hoá là bắt buộc.

Dành cho những ai muốn những câu chuyện—“Цифровое Золото” của Nathaniel Popper từ The New York Times. Cuốn sách nói về việc tạo ra Bitcoin, về những con người đã tin vào nó khi mọi người đều nghĩ đó chỉ là trò đùa. Popper đặt ra những câu hỏi kinh điển: rốt cuộc tiền là gì và tại sao nó lại có hình dạng như vậy? Cuốn sách cho thấy ý tưởng về một hệ thống thanh toán phi tập trung—được “đưa ra từ trong lòng ngõ ngách của internet”—đã lật úp toàn bộ thế giới tài chính.

Nếu bạn quan tâm đến góc nhìn vĩ mô—hãy chú ý “Эпоху криптовалют” của Paul Vigna và Michael Casey. Các tác giả từ Wall Street Journal phân tích vì sao lại xuất hiện “tiền điện tử”, tiềm năng của blockchain và vì sao các tài sản ảo sớm trở thành phương tiện thanh toán chủ yếu. Đây là về những chuyển dịch mang tính toàn cầu trong nền kinh tế.

Với những người thiên về kỹ thuật, có hai cuốn sách rất hay về tiền mã hoá của Andreas Antonopoulos. “Осваиваем Bitcoin” là một sự đi sâu nghiêm túc vào kiến trúc mạng lưới, các giao dịch và tính bảo mật. Cuốn sách nói về khoá, địa chỉ, ví—mọi thứ đều được giải thích cặn kẽ. Còn “Интернет денег” là tác phẩm mang tính triết lý hơn của ông, nơi ông lý giải vì sao các khoản thanh toán phi tập trung lại quan trọng đối với tương lai.

“Как деньги обрели свободу” của Brian Patrick Eha là một cách tiếp cận mang tính giải trí hơn. Ở đó có những câu chuyện về các nhân vật có ảnh hưởng trong crypto, những vụ kiện đình đám, và về việc các nhà đam mê đã tạo ra các mạng lưới từ con số không như thế nào. Tinh thần “giải phóng tiền khỏi sự kiểm soát của các tầng lớp tài chính tinh hoa” thấm đẫm toàn bộ nội dung.

Đối với người mới bắt đầu, muốn tìm hiểu mà không cần toán học và mã code, có “Основы блокчейна” của Daniel Drescher. Một chuyên gia ngân hàng giải thích công nghệ theo 25 bước, bằng ngôn ngữ đơn giản. Ở đây nói về tầm quan trọng của Big Data, học máy, và về những vấn đề mà blockchain có thể giải quyết.

“Bitcoin-миллиардеры” của Ben Mezrich nói về hai anh em Winklevoss và hành trình của họ bước vào thế giới crypto sau câu chuyện với Zuckerberg. Đến tháng 11 năm 2017, họ đã trở thành những tỷ phú Bitcoin đầu tiên. Đây là câu chuyện thú vị về cách con người tìm thấy cơ hội trong một ngành công nghiệp mới.

“Bitcoin: больше чем деньги” của Alex Fork phân tích các khía cạnh kỹ thuật của tài sản phi tập trung, sự phát triển của hoạt động khai thác (mining), các vấn đề về tính ẩn danh và việc quản lý/thanh tra thị trường crypto ở các quốc gia khác nhau. Thậm chí còn có cả quan điểm của các hacker và các cơ quan quản lý.

Và gợi ý cuối cùng—“Машина правды” của đúng bộ đôi Vigna và Casey. Cuốn sách nói về cách blockchain có thể giúp mọi người giành lại quyền kiểm soát đối với tài sản và dữ liệu của mình. Cốt lõi thì rất đơn giản—các hệ thống cũ không còn hoạt động nữa, cần một thứ gì đó mới.

Nói chung, nếu thành thật mà nói thì ngày nay, sách về tiền mã hoá là một trong những cách tốt nhất để thực sự hiểu về ngành công nghiệp này. Không phải tin tức vội vàng, không phải tiếng ồn trên Twitter, mà là việc đắm mình đúng nghĩa vào chủ đề. Tôi khuyên bạn nên bắt đầu với 1–2 cuốn phù hợp và tìm hiểu dần theo sở thích.