Ngân hàng Trung ương Nhật Bản công bố chính sách tiền tệ tháng 3, " chiếc giày cuối cùng" của toàn cầu đã hạ cánh

Ngày giao dịch cuối cùng của tháng 3, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã công bố quyết định chính sách tiền tệ mới nhất. Trong bối cảnh các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới đều đang bàn luận về “khi nào sẽ hạ lãi suất”, động thái của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản trở nên đặc biệt — khi người khác chuẩn bị nới lỏng, họ đang xem xét có nên tiếp tục thắt chặt hơn nữa hay không.

Kết quả của cuộc họp này được thị trường xem như là “chiếc giày cuối cùng” trong cấu trúc thanh khoản toàn cầu. Phát biểu của Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản Ueda Kazuo không chỉ liên quan đến tỷ giá đồng yên, xu hướng thị trường chứng khoán Nhật Bản, mà còn có thể gây ra phản ứng dây chuyền đối với dòng chảy vốn toàn cầu. Thị trường tiền mã hóa, vốn rất nhạy cảm với thanh khoản, cũng không thể đứng ngoài.

Xét về nội dung quyết định, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản giữ nguyên khung chính sách hiện tại, nhưng trong cách diễn đạt đã phát đi những tín hiệu tinh tế. Thị trường dự đoán rằng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đang chuẩn bị cho bước cuối cùng trong việc thoái lui khỏi chính sách âm lãi suất, cuộc họp tháng 3 có thể là điểm xác nhận “giai đoạn chuyển tiếp”, chứ không phải là thời điểm hành động ngay lập tức. Sau cuộc họp, Thống đốc Ueda Kazuo tiếp tục duy trì tinh thần “quan sát dữ liệu, thận trọng tiến hành”, nhấn mạnh rằng chu kỳ tích cực của tiền lương và lạm phát vẫn đang trong quá trình xác nhận, ngụ ý rằng trong ngắn hạn sẽ không vội vàng tăng lãi suất, nhưng hướng dài hạn đã rõ ràng.

Đối với thị trường toàn cầu, sự chuyển hướng của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản rất quan trọng vì đồng yên là đồng tiền trung tâm trong các giao dịch chênh lệch lãi suất quốc tế. Trong nhiều năm, nhà đầu tư vay đồng yên lãi thấp để đầu tư vào các tài sản sinh lợi cao như đô la Mỹ, cổ phiếu Mỹ, thậm chí thị trường tiền mã hóa, tạo thành một chuỗi chênh lệch lợi nhuận khổng lồ. Một khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản thoái lui khỏi chính sách âm lãi suất, dự đoán đồng yên sẽ tăng giá sẽ buộc các giao dịch chênh lệch lãi suất phải đóng vị thế, dòng vốn sẽ chảy trở lại Nhật Bản, có thể gây ra phản ứng dây chuyền đối với các tài sản rủi ro toàn cầu. Đó là lý do tại sao mỗi lần Ngân hàng Trung ương Nhật Bản phát đi tín hiệu “diều hâu”, thị trường đều căng thẳng.

Tuy nhiên, từ tinh thần của cuộc họp lần này, rõ ràng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản chọn con đường “thoái lui nhẹ nhàng”. Không có bất ngờ, không có đột phá, mọi thứ đều theo nhịp đã được thị trường tiêu hóa. Điều này có nghĩa là tác động ngắn hạn có thể kiểm soát được, nhưng về trung và dài hạn cần cảnh giác — khi Nhật Bản thực sự bắt đầu tăng lãi suất, “tiền rẻ cuối cùng” trên toàn cầu sẽ dần biến mất, và lý luận định giá tài sản rủi ro có thể cần được xem xét lại.

Về tác động đối với các loại tài sản, thị trường chứng khoán Nhật Bản đã phần nào tiêu hóa kỳ vọng tăng lãi suất trước đó, nếu tốc độ tăng lãi suất sau này nhẹ nhàng, khả năng điều chỉnh của thị trường chứng khoán Nhật sẽ hạn chế hơn; tỷ giá đồng yên sẽ bước vào giai đoạn dao động hai chiều, đồng đô la Mỹ so với yên sẽ liên tục tranh chấp quanh ngưỡng 150; lợi suất trái phiếu Mỹ có thể chịu áp lực tăng lên vì các nhà đầu tư Nhật Bản là một trong những chủ sở hữu lớn nhất của trái phiếu Mỹ toàn cầu, dòng vốn chảy trở lại có thể đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ tăng; còn thị trường tiền mã hóa, vốn có độ biến động cao, sẽ bị ảnh hưởng gián tiếp nhiều hơn bởi kỳ vọng rút ngắn thanh khoản toàn cầu, phản ứng trong ngắn hạn có thể không rõ ràng như trái phiếu Mỹ hay đồng yên, nhưng nếu xu hướng tăng chi phí vốn toàn cầu tiếp tục, định giá trung tâm của thị trường tiền mã hóa cũng sẽ bị thử thách.

Tổng thể, cuộc họp chính sách tiền tệ tháng 3 của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản xác nhận một xu hướng quan trọng: “pháo đài cuối cùng” của chính sách tiền tệ siêu nới lỏng toàn cầu đang lung lay. Mặc dù cuộc họp này không hành động ngay lập tức, nhưng hướng đi đã rõ ràng, thị trường chính thức bước vào giai đoạn “Nhật Bản thoái lui khỏi chính sách âm lãi suất”. Đối với nhà đầu tư, lợi ích từ chênh lệch lãi suất thấp của đồng yên trong những năm qua đang dần kết thúc, các phân bổ tài sản trong tương lai cần xem xét nhiều hơn đến thực tế chi phí vốn toàn cầu tăng cao. Thay đổi này sẽ không xảy ra trong một đêm, nhưng đang âm thầm định hình lại các lý luận nền tảng của thị trường toàn cầu.