Quan điểm lịch sử: Tại sao thời điểm thị trường giảm giá là thời điểm tốt nhất để mua cổ phiếu

Trong suốt năm 2025 và đầu năm 2026, thị trường chứng khoán đối mặt với nhiều khó khăn đáng kể. Những bất ổn về chính sách thương mại, dự báo kinh tế cho thấy khả năng suy thoái, và các mối quan tâm địa chính trị rộng lớn đã ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý nhà đầu tư. Chỉ số Nasdaq Composite và S&P 500 đều trải qua các đợt giảm, trong đó Nasdaq đã chạm vùng điều chỉnh—giảm 10% so với đỉnh trước đó. Nhiều nhà đầu tư theo dõi lo lắng, tự hỏi liệu điều tồi tệ nhất đã đến hay chưa. Tuy nhiên, xét theo lịch sử, những thời điểm như vậy thường mang ý nghĩa khác xa thảm họa: chúng là cơ hội.

Suy thoái như những chất xúc tác: Những bài học lịch sử về chiến lược mua vào

Thị trường gấu—được định nghĩa là giảm 20% hoặc hơn so với đỉnh—vẫn có thể xảy ra trong bất kỳ giai đoạn bất ổn kéo dài nào. Quá trình hướng tới mức giảm này có thể thử thách sự kiên nhẫn của nhà đầu tư, nhưng thành tích lịch sử luôn chứng minh rằng việc mua cổ phiếu trong những thời điểm khó khăn này mang lại lợi nhuận vượt trội theo thời gian.

Hãy xem xét sự điều chỉnh của thị trường năm 2020. Khi Nasdaq và S&P 500 chạm đáy vào đầu tháng 4 giữa bối cảnh biến động do đại dịch, chúng dường như sắp sửa tiếp tục yếu đi. Thay vào đó, cả hai chỉ số đã hơn nhân đôi trong những năm tiếp theo, với tốc độ tăng trưởng vượt quá 15% mỗi năm—vượt xa mức trung bình dài hạn của thị trường. Tương tự, sau khi đợt giảm năm 2022 kết thúc, hai chỉ số chính đã bắt đầu các đợt tăng trưởng bền vững, thưởng cho những ai đã tích lũy cổ phiếu trong thời kỳ hoảng loạn.

Mô hình này lặp lại qua các chu kỳ thị trường. Trong khi không nhà đầu tư nào có thể chính xác thời điểm đáy—xác định chính xác lúc nào bi quan đạt đỉnh vẫn là điều không thể—dữ liệu đều ủng hộ một kết luận: các công ty lớn mua trong thời kỳ yếu kém mang lại sự giàu có dài hạn vượt trội.

Kiếm lời từ nỗi sợ: Tin tưởng vào quan điểm phản biện

Tâm lý đầu tư thành công thường trái ngược với bản năng tự nhiên của con người. Khi thị trường giảm mạnh và các tiêu đề cảnh báo liên tục, nỗi sợ trở thành cảm xúc chi phối chính. Tuy nhiên, trí tuệ của nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett vẫn đúng ở đây: những thời điểm người khác sợ hãi nhất thường là thời điểm các nhà đầu tư sắc sảo nên tận dụng nhất.

Phương pháp phản biện này không có nghĩa là mua bất kỳ cổ phiếu nào đã giảm giá một cách liều lĩnh. Thay vào đó, nó đòi hỏi phải chọn lọc các doanh nghiệp chất lượng—những doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh bền vững, dòng lợi nhuận mở rộng và quản lý xuất sắc—và tích lũy cổ phần khi định giá trở nên hấp dẫn do tâm lý bi quan chung của thị trường.

Lịch sử chứng minh tính kỷ luật này. Thị trường gấu không phân biệt; chúng trừng phạt cả những công ty xuất sắc nhất bằng sự sụp đổ tạm thời về định giá. Khi nỗi sợ hãi giảm bớt và tăng trưởng bắt đầu trở lại, những ai đã mua cổ phiếu blue-chip trong thời kỳ suy thoái sẽ hưởng lợi rất lớn.

Amazon: Một ví dụ tiêu biểu về cơ hội dài hạn

Trong số các ứng viên tiềm năng cho chiến lược phản biện trong thời kỳ yếu kém của thị trường là Amazon (NASDAQ: AMZN). Tập đoàn thương mại điện tử và điện toán đám mây này đã giảm 13% trong năm nay, mặc dù các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp vẫn rất hấp dẫn.

Amazon hoạt động trong nhiều ngành nghề có tiềm năng mở rộng đáng kể. Công ty chiếm lĩnh thị trường thương mại điện tử tại Mỹ và dẫn đầu ngành hạ tầng đám mây toàn cầu. Đơn vị đám mây của Amazon, Amazon Web Services (AWS), tạo ra doanh thu tăng trưởng nhanh nhờ nhu cầu của doanh nghiệp đối với các giải pháp trí tuệ nhân tạo—một thị trường vẫn còn trong giai đoạn sơ khai. Nền tảng quảng cáo của Amazon cũng là một động lực tăng trưởng mạnh mẽ, tận dụng vị thế của Amazon như một trong những trang web được truy cập nhiều nhất thế giới.

Ngoài các lĩnh vực cốt lõi này, Amazon Pharmacy thể hiện khả năng của công ty trong việc đột phá các ngành công nghiệp đã ổn định. Bằng cách cung cấp dịch vụ giao hàng tận nhà, Amazon đã chiếm lĩnh thị phần đáng kể từ các đối thủ truyền thống như Walgreens Boots Alliance—một thành tựu không nhỏ phản ánh sự xuất sắc trong vận hành của công ty và hệ sinh thái gồm hơn 200 triệu thành viên Prime.

Cơ sở thành viên này tạo ra nhiều kênh kiếm tiền: phí đăng ký, quảng cáo, hiệu quả logistics, và các dịch vụ mới như dược phẩm. Sự kết hợp giữa doanh thu và lợi nhuận ổn định, vị thế dẫn đầu trong các ngành tăng trưởng, cùng các lợi thế cạnh tranh bền vững khiến Amazon trở thành một khoản đầu tư dài hạn bền vững. Tỷ lệ giá trên lợi nhuận dự kiến trong tương lai khoảng 30—cao hơn trung bình ngành tiêu dùng không thiết yếu là 25—phản ánh chất lượng vượt trội này. Trong một đợt suy thoái rõ rệt của thị trường, định giá này có thể trở nên hấp dẫn hơn nữa, mang lại cơ hội vào cổ phiếu cho các nhà đầu tư kỷ luật.

Thời điểm chiến lược: Tại sao môi trường hiện tại lại quan trọng

Câu hỏi về thời điểm cuối cùng phụ thuộc vào niềm tin vào khả năng tạo ra giá trị dài hạn so với biến động ngắn hạn của thị trường. Dù có hay không xảy ra một thị trường gấu hoàn chỉnh, lý do để sở hữu các cổ phiếu chất lượng vẫn rất vững chắc. Tuy nhiên, nếu điều kiện thị trường xấu đi đáng kể, cơ hội tích lũy cổ phần của các doanh nghiệp xuất sắc như Amazon với mức giá chiết khấu sẽ trở nên vô cùng đặc biệt.

Nhà đầu tư đối mặt với một lựa chọn căn bản: phản ứng với những bất ổn hiện tại bằng thái độ sợ hãi và không hành động, hoặc áp dụng các bài học lịch sử để nhận ra rằng sự yếu kém của thị trường tạo ra cơ hội. Dữ liệu qua nhiều thập kỷ cho thấy cách tiếp cận thứ hai luôn mang lại phần thưởng cho những nhà đầu tư kiên nhẫn, kỷ luật. Thời điểm tốt nhất để mua cổ phiếu—dù là bây giờ hay trong một đợt giảm mạnh hơn nữa phía trước—là khi nỗi sợ hãi và bất ổn đạt đỉnh cao nhất và các doanh nghiệp chất lượng đang có mức giá hấp dẫn nhất.