Chiến tranh trong thế giới tài chính: Mối quan hệ tam giác giữa tiền điện tử, xung đột Mỹ-Iran và thị trường Mỹ

Tiếng nổ vào cuối tuần không chỉ vang vọng khắp Trung Đông mà còn làm rung chuyển thị trường vốn toàn cầu. Khi xung đột Mỹ-Iran đột ngột leo thang, eo biển Hormuz rơi vào tình trạng phong tỏa thực tế, một hiện tượng thú vị đã xảy ra: thị trường tiền điện tử giảm giá trước tiên, rồi mạnh mẽ phục hồi trước giờ mở cửa thị trường Mỹ thứ Hai, trong khi thị trường chứng khoán Mỹ vẫn thể hiện sự kiên cường đáng kinh ngạc trong những biến động dữ dội. Ba yếu tố này, rốt cuộc, đang diễn ra theo logic vốn nào?

Tiền điện tử: “Van áp lực” cuối tuần và “Chỉ báo xu hướng” thứ Hai

Vào lúc 0 giờ ngày 1 tháng 3, khi tin về các cuộc tấn công của quân đội Mỹ vào Iran được đưa ra, thị trường tiền mã hóa trong vài phút đã mất đi 128 tỷ USD, Bitcoin từng giảm xuống dưới 63.000 USD, hơn 100.000 nhà đầu tư bị thanh lý. Tuy nhiên, một cảnh tượng kịch tính đã diễn ra ngay sau đó — sau khi xác nhận tin về cái chết của lãnh tụ tối cao Iran, các đồng tiền mã hóa đồng loạt tăng giá, Bitcoin từng vượt qua 68.200 USD, Ethereum tăng hơn 10%.

Xu hướng “giảm trước rồi phản ứng mạnh mẽ” này chính xác đã tiết lộ vai trò đặc biệt của tiền điện tử trong các xung đột địa chiến lược hiện nay. Hayden Hughes, đối tác quản lý của Tokenize Capital, chỉ ra: “Bitcoin là tài sản thanh khoản lớn duy nhất giao dịch 24/7, do đó nó hấp thụ toàn bộ áp lực bán tháo thường phân tán trên cổ phiếu, trái phiếu và hàng hóa.” Nói cách khác, khi thị trường tài chính truyền thống nghỉ cuối tuần, tiền điện tử trở thành nơi trú ẩn và nơi giải tỏa cảm xúc duy nhất của vốn.

Tuy nhiên, thử thách thực sự đến vào thứ Hai. Hughes cảnh báo: “Phát hiện giá thực sự sẽ diễn ra khi thị trường chứng khoán Mỹ và ETF Bitcoin mở cửa lại.” Sau giờ mở cửa thứ Hai, Bitcoin từng vọt lên 70.100 USD, rồi nhanh chóng giảm về quanh mức 67.000 USD. Xu hướng tăng rồi giảm này chứng minh sự bất đồng trong thị trường: các nhà đầu cơ ngắn hạn lợi dụng tin tốt để bán ra, trong khi các quỹ thực sự vẫn đang chờ đợi.

Điều đáng chú ý là, mặc dù biến động giá dữ dội, ETF Bitcoin giao ngay của Mỹ đã hút ròng 458 triệu USD trong ngày thứ Hai, lập kỷ lục dòng vốn mạnh nhất trong quý này. Điều này cho thấy các nhà đầu tư tổ chức thích coi biến động do chiến tranh gây ra là “tác động có thể kiểm soát”, chứ không phải rủi ro hệ thống.

Thị trường chứng khoán Mỹ: “Chủ nghĩa kinh nghiệm” đằng sau sự phục hồi từ đáy

So với sự biến động dữ dội của tiền điện tử, thị trường chứng khoán Mỹ thể hiện sự “chín chắn” hơn nhiều.

Vào ngày thứ Hai, ba chỉ số chính của Mỹ đều mở cửa giảm mạnh, nhưng sau đó nhiều lần xuất hiện lực mua bắt đáy trong phiên, cả ba chỉ số đều cố gắng kéo lên, trong đó Nasdaq thậm chí còn đóng cửa tăng 0,36%. Tâm lý “mua khi giá giảm” này xuất phát từ đâu?

Các chiến lược gia của Morgan Stanley, Michael Wilson và nhóm của ông, đã đưa ra câu trả lời: dữ liệu lịch sử cho thấy, các xung đột quân sự trong khu vực Trung Đông trước đây không gây ra đợt giảm dài hạn của thị trường. Tổ chức này thống kê, sau các “sự kiện rủi ro địa chính trị”, chỉ số S&P 500 trung bình sau 1 tháng, 6 tháng và 12 tháng lần lượt tăng 2%, 6% và 8%.

Bill Smead, sáng lập của Smead Capital Management, còn thẳng thắn hơn: “Các nhà tham gia thị trường cho rằng tất cả chỉ là tạm thời, các vấn đề trong lĩnh vực dầu mỏ cuối cùng sẽ lắng xuống.” Tâm lý “chủ nghĩa kinh nghiệm” này khiến thị trường Mỹ thể hiện sự kiên cường đáng kinh ngạc khi đối mặt với tác động của chiến tranh.

Tuy nhiên, sự kiên cường này cũng có giới hạn. Morgan Stanley cảnh báo, để chiến tranh gây ra thiệt hại lớn và kéo dài cho thị trường chứng khoán Mỹ, giá dầu cần phải tăng lên trên 100 USD mỗi thùng. Xem xét eo biển Hormuz vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu toàn cầu, nếu phong tỏa kéo dài, mức này không phải là không thể vượt qua.

Thực tế kiểm nghiệm câu chuyện phòng vệ: Bitcoin có còn là “vàng kỹ thuật số” không?

Trong cuộc xung đột lần này, một câu hỏi sâu xa hơn đã nổi lên: Bitcoin thực sự là tài sản trú ẩn hay là tài sản rủi ro?

Dựa trên diễn biến thị trường, câu trả lời nghiêng về phía sau hơn. Trong giai đoạn đầu xung đột leo thang, Bitcoin cùng với các tài sản rủi ro giảm theo; còn trong giai đoạn phục hồi, xu hướng của nó lại rất đồng bộ với các cổ phiếu công nghệ Mỹ. Điều này đối lập rõ rệt với diễn biến của vàng — vàng giao ngay liên tục tăng trong 4 ngày liên tiếp, giữ vững vị trí của một tài sản trú ẩn.

Báo cáo phân tích của FX168 thẳng thắn: “Bitcoin đang mất ‘phần thưởng chiến tranh’, ‘vàng kỹ thuật số’ của nó chỉ còn là một khẩu hiệu, chưa được thị trường vốn công nhận rộng rãi.” Báo cáo đã xem xét dữ liệu lịch sử: ngày bùng nổ chiến tranh Nga-Ukraine năm 2022, Bitcoin giảm hơn 9%; xung đột Israel-Palestine năm 2023, Bitcoin giảm khoảng 2%; không kích của Iran vào Israel năm 2024, Bitcoin giảm khoảng 7%.

Tuy nhiên, Arthur Hayes, đồng sáng lập của BitMEX, đưa ra một quan điểm thú vị: “Thời gian Mỹ can thiệp vào vấn đề Iran càng lâu, thì khả năng Cục Dự trữ Liên bang cắt giảm lãi suất hoặc in tiền để hỗ trợ chi tiêu chiến tranh càng cao, từ đó thúc đẩy giá Bitcoin tăng.” Điều này có nghĩa, lợi ích của chiến tranh đối với Bitcoin có thể không phải là nhu cầu trú ẩn trực tiếp, mà là kỳ vọng nới lỏng chính sách tiền tệ gián tiếp.

Kết luận: Tương lai của mối quan hệ tam giác

Tại thời điểm hiện tại, ba yếu tố tiền điện tử, xung đột Mỹ-Iran và thị trường Mỹ đang hình thành một vòng phản hồi phức tạp: xung đột leo thang → giá dầu tăng → kỳ vọng lạm phát tăng → kỳ vọng cắt giảm lãi suất giảm → tài sản rủi ro bị áp lực → dòng vốn tìm kiếm các kênh thay thế. Trong chuỗi này, tiền điện tử có thể được hưởng lợi từ câu chuyện “vàng kỹ thuật số” hoặc bị bán tháo do giảm sở thích rủi ro.

Trong vài ngày tới, thị trường sẽ tập trung theo dõi hai tín hiệu chính: thứ nhất, eo biển Hormuz có bị phong tỏa dài hạn hay không, điều này sẽ quyết định liệu giá dầu có vượt qua ngưỡng 100 USD hay không; thứ hai, Bitcoin có thể giữ vững trên 70.000 USD hay không, điều này sẽ quyết định xu hướng tăng mới có thể hình thành hay không.

Đối với nhà đầu tư, trong một thị trường giao dịch 24/7, sự phòng vệ thực sự có thể không phải là chọn lựa một loại tài sản nào đó, mà là giữ tỉnh táo — nhận thức rõ bản chất rủi ro của Bitcoin, hiểu logic “chủ nghĩa kinh nghiệm” của thị trường Mỹ, và giữ vững kỷ luật đầu tư trong thời chiến tranh loạn lạc.