Bỏ khai thác mỏ để chuyển sang AI: Cuộc đua sinh tử của các thợ đào Bitcoin

Trong nửa năm qua, chủ đề nóng nhất trong cộng đồng khai thác Bitcoin không còn là “đã tăng bao nhiêu nữa”, mà là “còn có thể chịu đựng được bao lâu”. Giá coin dao động quanh mức 60.000 USD, trong khi chi phí sản xuất vẫn chặt chẽ trên 80.000 USD—tính toán thế nào cũng lỗ.

Vì vậy, một cuộc “chạy trốn” quy mô lớn bắt đầu, nhưng hướng đi lại bất ngờ: không phải rời bỏ, mà là chuyển hướng vào lĩnh vực AI tính toán.

一、Mất 2 vạn khi đào một coin, thợ mỏ tập thể “tắt máy”

● Đầu tiên, xem một số con số đau lòng. Tháng 2 năm 2026, chi phí sản xuất trung bình toàn mạng Bitcoin đã tăng lên 87.000 USD cho mỗi coin, trong khi giá chỉ khoảng 64.000 USD. Điều này có nghĩa là mỗi lần thợ mỏ đào được một khối, lỗ gần 20.000 USD. Không phải là lợi nhuận giảm, mà là sản xuất một cái lỗ ngược.

● Nhà phân tích của Rosenblatt Securities nói thẳng: lợi nhuận khai thác hiện tại đã giảm xuống dưới 3 cent mỗi TH/s, trừ các loại máy khai thác hiệu quả nhất, phần còn lại đều lỗ. Chỉ số chính đo khả năng kiếm tiền của thợ mỏ, Hashprice, trong 3 tháng qua giảm khoảng 30%, hiện chỉ còn 28 USD/PH/ngày, gần mức thấp nhất lịch sử.

● Kết quả là hàng loạt các mỏ phải tắt. Ngày 9 tháng 2, mạng Bitcoin kích hoạt giảm độ khó khai thác 11,16%—đây là mức giảm lớn nhất kể từ lệnh cấm của Trung Quốc năm 2021, gần 4 năm rưỡi. Giảm độ khó là cơ chế tự bảo vệ của hệ thống, giúp các thợ mỏ còn lại dễ đào coin hơn. Nhưng vấn đề là, giảm 11% “gánh nặng” trong khi tỷ lệ đảo ngược chi phí-giá là 45%, như muối bỏ biển.

● Trong ngành có chỉ số “Chỉ số bền vững lợi nhuận thợ mỏ”, 100 là mức khỏe mạnh, hiện tại chỉ còn 21. Nói cách khác: ngoài số ít các nhà chơi lớn có điện giá dưới 0,05 USD/kWh và dùng toàn bộ máy mới nhất, phần còn lại đều đang âm dòng tiền.

二、Những người tin tưởng bán sạch: Từ “giữ coin” sang “giữ tiền mặt”

● Tín hiệu rõ nét hơn đến từ các ông lớn trong ngành. Cuối tháng 2, Bitdeer do Wu Jihan đứng đầu, một công ty khai thác trên Nasdaq, đã làm một việc khiến cộng đồng khai thác cũ chấn động: bán toàn bộ lượng Bitcoin nắm giữ. Không chỉ bán hết 189,8 BTC đào được trong tuần đó, mà còn đưa về không toàn bộ 943,1 BTC dự trữ trong kho, thu về khoảng 63 triệu USD.

● Công ty này mới đạt 63,2 EH/s, trở thành công ty khai thác tự doanh lớn nhất thế giới, nhưng lại chọn không giữ lại một coin nào. Trước đây, điều này không thể tưởng tượng nổi—“đào để tích trữ coin” từng là quy tắc vàng của ngành. Nhưng giờ, niềm tin đó đã vỡ.

● Lý do của Bitdeer rất thực tế: khi giá Hashprice giảm xuống dưới 30 USD/PH/ngày, giữ Bitcoin đồng nghĩa với chi phí cơ hội lớn. Mỗi coin tích trữ, là một phần dòng tiền có thể dùng để trả nợ, nâng cấp thiết bị hoặc chuyển đổi. Họ đã phát hành trái phiếu chuyển đổi trị giá 3,25 tỷ USD, rõ ràng mục đích sử dụng vốn: mua lại nợ cũ, phòng rủi ro pha loãng, phần còn lại đầu tư vào hạ tầng AI.

● Cũng bán sạch là Cango. Tháng 2 đầu tháng, công ty này bán 4.451 BTC, thu về 305 triệu USD, dùng tiền để trả nợ và đầu tư vào tính toán AI. Trước đó, “ông lớn” khai thác Bitfarms cũng tuyên bố rút hoàn toàn khỏi khai thác Bitcoin, chuyển sang tập trung phát triển AI.

三、Phía bên kia của cơn điên: “Đói” điện của AI

Thợ mỏ chạy ra ngoài, nhưng bên kia lại có người vung tiền đổ vào. Đó chính là các công ty AI.

● Morgan Stanley mới đây tính toán: từ 2025 đến 2028, nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu ở Mỹ sẽ tăng thêm 74 GW (1 GW = 1 tỷ watt). Nhưng cung cấp thì sao? Các cơ sở hạ tầng mới đang xây chỉ có 10 GW, lưới điện có thể cung cấp khoảng 15 GW, tổng cộng 25 GW, thiếu hụt 49 GW.

● Đó chính là lý do các mỏ khai thác đột nhiên trở nên hấp dẫn. Thợ mỏ có gì? Dây điện, đất đai, giấy phép kết nối lưới—AI các công ty thiếu không phải là chip, mà là “điện”, chính xác hơn là “tốc độ cấp điện”. Bạn cấp điện nhanh thế nào, vận hành phòng máy ra sao, quyết định khả năng tranh giành thị trường tính toán của bạn.

● Morgan Stanley tính toán: ngay cả khi lấy toàn bộ điện năng có thể kết nối của các mỏ Bitcoin ở Mỹ và châu Âu để làm trung tâm dữ liệu, vẫn thiếu điện. Nhưng việc cải tạo các mỏ có thể giảm thiếu hụt 10-15 GW, là giải pháp “bổ sung nhanh” tối ưu.

● Vì vậy, câu chuyện trở nên rõ ràng: các mỏ khai thác về bản chất là trung tâm dữ liệu quy mô lớn, độ trễ thấp, có công suất điện, hệ thống làm mát, không gian rack. Trong thị trường gấu Bitcoin, chúng là gánh nặng chi phí, nhưng trong thời kỳ thiếu hụt năng lực AI, chúng trở thành tài sản hiếm có để cho thuê.

四、Chuyển đổi đang diễn ra: Ai chạy nhanh, ai lấy được định giá

● Ngày 26 tháng 2, một trong những công ty khai thác lớn nhất Mỹ, MARA Holdings, công bố hợp tác với Starwood Capital, biến một phần các mỏ Bitcoin thành trung tâm dữ liệu AI. Dự kiến ban đầu là 1 GW, có thể mở rộng lên 2,5 GW. Starwood phụ trách thiết kế, cho thuê, xây dựng và vận hành, MARA cung cấp mặt bằng, cả hai cùng sở hữu dự án. Tin này khiến cổ phiếu MARA sau giờ giao dịch tăng 17%.

● Nhưng điều thú vị là, Morgan Stanley đặt mục tiêu giá cho MARA chỉ 8 USD, thấp hơn giá đóng cửa lúc đó 3 USD. Lý do: MARA chưa “quyết liệt”, vẫn muốn vừa đào coin vừa làm AI. Trong khi thị trường thích câu chuyện “chuyển đổi kiên quyết” hơn.

● Cái gọi là kiên quyết? TeraWulf là một ví dụ. Công ty này mới nhận tài trợ cho dự án trung tâm dữ liệu AI 168 MW, hợp tác với FluidStack, có Google bảo đảm thanh toán. Các nhà phân tích đặt mục tiêu giá cho TeraWulf là 37 USD, tức là khoảng 159% tăng trưởng. Tất cả 13 nhà phân tích đều khuyến nghị mua.

● Kế hoạch của Bitfarms còn cụ thể hơn: chuyển đổi toàn bộ mỏ Bitcoin 18 MW tại Washington, hỗ trợ GPU Nvidia GB300, dùng công nghệ làm mát bằng chất lỏng, dự kiến hoàn thành cuối 2026. Họ tính toán: trung tâm này, chiếm chưa đến 1% tổng quy mô, sau khi chuyển sang dịch vụ GPU, có thể tạo ra doanh thu ròng vượt xa tất cả lợi nhuận khai thác trước đây của công ty.

● Logic định giá hoàn toàn thay đổi. Trước đây, giá cổ phiếu các công ty khai thác biến động theo giá coin và hash rate, như chơi trò tàu lượn siêu tốc. Nhưng nếu ký hợp đồng thuê dài hạn, dựa vào các đối tác uy tín như Google, dòng tiền sẽ trở thành “thu tiền thuê hàng tháng”, thị trường sẽ định giá như một công ty hạ tầng—so sánh với các REIT trung tâm dữ liệu như Equinix, Digital Realty chứ không phải các công ty khai thác khác. Morgan Stanley gọi mô hình này là “kết thúc REIT”.

五、Bản đồ sức mạnh tính toán: Ai tiếp nhận, ai khó xử

● Dữ liệu của Hashrate Index cho thấy, hiện tại, thợ mỏ Mỹ chiếm khoảng 37,5% thị phần toàn cầu, Nga 16,4%, Trung Quốc 11,7%. Nếu các mỏ Mỹ thu hẹp hoạt động Bitcoin để tập trung vào AI, sức mạnh tính toán sẽ tập trung hơn vào Nga, Trung Quốc. Đối với chính phủ từng hứa “đưa Mỹ trở thành thủ đô tiền mã hóa toàn cầu”, điều này có phần khó xử.

● Nhưng chính trị thì khó đoán. Có thể có con đường khác: bán cho đồng minh. Ví dụ, Canaan mới đây đã chi gần 40 triệu USD mua 49% cổ phần của Cipher Mining tại Texas. Các mỏ này tổng cộng 120 MW, chi phí điện dưới 0,03 USD/kWh, còn có gió điện. Vốn đang chảy, bản đồ sức mạnh tính toán vẫn đang được tái cấu trúc.

Cuộc “chuyển đổi mỏ sang AI” này về bản chất là sự đổi chỗ của hai bài toán toán học: bên Bitcoin là giảm phần thưởng khối xuống còn 225 mỗi ngày do halving, phí giao dịch không đủ bù đắp; còn AI là nhu cầu tăng thêm 74 GW, trong khi thiếu hụt 49 GW. Các mỏ có điện, đất, giấy phép kết nối từ “chi phí đào coin” chuyển thành “hàng hóa cứng của tính toán”.

Trong ngắn hạn, các mỏ sẽ tiếp tục tắt máy và chuyển đổi. Trong dài hạn, ai có thể biến “biến động khai thác” thành “dòng tiền thu thuê” sẽ sống sót thành công như một công ty hạ tầng thế hệ tiếp theo. Ngành này từ trước đến nay không tin vào cảm xúc, chỉ tin vào giá bán khi tắt máy.