Khi mọi người đều đang bán tháo cổ phiếu phần mềm, HSBC nói các bạn đã sai rồi

Viết bài: Vũ Trụ Bản Nhiệt, Sâu Thủy TechFlow

Tháng 2 năm 2026, thị trường cổ phiếu công nghệ đang trải qua một cuộc sụp đổ hệ thống mà một số phương tiện truyền thông gọi là “SaaSpocalypse” (Ngày tận thế của SaaS).

Giá cổ phiếu Salesforce giảm gần 40% kể từ đỉnh cao năm 2025; báo cáo tài chính quý của ServiceNow sau khi phát hành đã giảm hơn 11% trong ngày, nguyên nhân chỉ là quản lý đề cập trong cuộc gọi rằng “AI thông minh đang làm phức tạp khả năng dự đoán tăng trưởng của các vị trí”; Workday giảm hơn 22%; toàn bộ chỉ số phần mềm và dịch vụ của S&P 500 trong sáu tuần đầu năm 2026 đã mất gần 1 nghìn tỷ USD vốn hóa thị trường.

Logic của thị trường rất đơn giản: AI thông minh (Agent) đã có thể thay thế một lượng lớn thao tác thủ công, doanh nghiệp dùng AI hoàn thành những công việc trước đây cần 100 người, tất nhiên sẽ không còn cần 100 vị trí phần mềm. Mô hình kinh doanh SaaS tính phí theo vị trí đã bị xem là đã đi đến điểm kết thúc của lịch sử.

Trong lúc cơn hoảng loạn này lan rộng khắp ngành, Ngân hàng HSBC Mỹ, Giám đốc Nghiên cứu Công nghệ Stephen Bersey, đã phát hành một báo cáo nghiên cứu với tiêu đề đầy thách thức: “Phần mềm sẽ nuốt chửng AI” (Software Will Eat AI).

Quan điểm cốt lõi của ông, tóm gọn trong một câu: Sự hoảng loạn của thị trường là một sự đánh giá sai lầm.

Báo cáo phản bác xu hướng ngược

“Thị trường lo ngại AI sẽ thay thế phần mềm doanh nghiệp, điều này là sai lầm.”

Ông viết trong phần mở đầu báo cáo. Theo ông, AI không tiêu diệt phần mềm, mà sẽ bị phần mềm hấp thụ, trở thành một lớp năng lực tích hợp trong nền tảng phần mềm doanh nghiệp. Phần mềm không phải là đối thủ của AI, phần mềm chính là phương tiện để AI tiếp cận thế giới thực.

Logic này đảo ngược toàn bộ khung câu chuyện hiện tại của thị trường. Nỗi sợ của thị trường là “AI thay thế phần mềm”, còn Bersey nhận định là “phần mềm sẽ thuần hóa AI”.

Ông dẫn một phép so sánh lịch sử từ thời đại internet: khi đó, giá trị ban đầu tập trung vào hạ tầng vật lý như máy chủ, cáp quang, trung tâm dữ liệu. Rất nhiều vốn đổ vào hạ tầng phần cứng, trong khi các công ty internet sơ khai gặp khó khăn lại chính là những người cuối cùng thu được giá trị dài hạn. Phần mềm, chính là điểm cuối của giá trị internet.

Tiến trình phát triển của AI, Bersey cho rằng, đang tái hiện kịch bản tương tự. Năm 2024 và 2025 là giai đoạn xây dựng hạ tầng, bao gồm sức mạnh tính toán, mô hình, tích hợp mã nguồn — tất cả đều nhằm chuẩn bị cho sự bùng nổ của lớp phần mềm. Năm 2026, chính là năm động cơ thực sự bùng nổ.

“Phần mềm sẽ là cơ chế chính để AI lan rộng trong các doanh nghiệp lớn nhất toàn cầu. Chúng tôi cho rằng 2026 là năm bắt đầu chuyển đổi thành quả của phần mềm.”

Tại sao các mô hình nền tảng không thể thay thế phần mềm doanh nghiệp?

Lập luận quan trọng nhất của báo cáo là phân tích từng lớp về “AI trực tiếp lật đổ phần mềm”.

Các ý kiến phản đối có vẻ rất thuyết phục: các mô hình ngôn ngữ lớn đã có thể viết mã, vibe coding (tạo phần mềm trực tiếp qua mô tả bằng ngôn ngữ tự nhiên) đang phát triển, các công ty mô hình AI đã thử nghiệm nhiều ứng dụng hơn, vậy tại sao các doanh nghiệp vẫn cần Oracle, SAP, Salesforce — những hệ thống phần mềm truyền thống tốn kém?

Bersey trả lời theo ba cấp độ.

Thứ nhất, các mô hình nền tảng có “nhược điểm bẩm sinh”.

Báo cáo rõ ràng chỉ ra rằng, các mô hình nền tảng “có những hạn chế nội tại”, không thể đảm nhận nhiệm vụ “thay thế toàn diện” các nền tảng cốt lõi của doanh nghiệp lớn. Chúng hoạt động tốt trong các kịch bản hẹp, như tạo hình ảnh, phát triển ứng dụng nhỏ, xử lý văn bản, nhưng đối với các nền tảng doanh nghiệp cao cấp, độ chính xác cao, điều này “không thực tế”.

Nguyên nhân chính nằm ở hạn chế của dữ liệu huấn luyện. LLM được huấn luyện trên dữ liệu internet công khai, còn kiến thức về kiến trúc riêng tư, logic kinh doanh, quy chuẩn vận hành tích lũy hàng thập kỷ của hệ thống phần mềm doanh nghiệp — những tài sản trí tuệ cốt lõi này không có trong dữ liệu công khai, AI không thể học hoặc sao chép. Hệ sinh thái của Oracle, SAP không phải dựa vào viết mã để giữ vững lợi thế, mà dựa vào thời gian và tích lũy theo các kịch bản kinh doanh.

Thứ hai, khả năng của vibe coding bị đánh giá quá cao.

Báo cáo trực tiếp chỉ ra điểm yếu chết người của vibe coding: nó đặt toàn bộ trách nhiệm và gánh nặng thiết kế lên vai nhà phát triển. Bạn bảo AI “Tôi muốn một hệ thống xử lý chuỗi cung ứng toàn cầu”, AI có thể tạo mã, nhưng “làm thế nào để định nghĩa kiến trúc hệ thống, xử lý các tình huống ngoại lệ, đảm bảo không sụp đổ dưới áp lực cực đoan”, những quyết định này vẫn cần con người.

Quan trọng hơn, Bersey chỉ ra rằng các công ty chính về mô hình AI “hầu như chưa có kinh nghiệm tạo phần mềm doanh nghiệp”. Họ bắt đầu từ con số không trong một môi trường cực kỳ phức tạp. Trong khi phần mềm doanh nghiệp đã trải qua hàng chục năm phát triển, đạt tới mức “gần như không lỗi, xử lý lượng lớn, độ tin cậy cao”, thì các “tân binh” AI này chưa thể đạt tới tiêu chuẩn đó trong thời gian ngắn.

Thứ ba, chi phí chuyển đổi của doanh nghiệp là một bức tường thực sự cao.

Ngay cả giả định AI có thể viết mã đạt tiêu chuẩn, thì chi phí thay thế hệ thống cốt lõi của doanh nghiệp vẫn cực kỳ cao: rủi ro gián đoạn doanh thu, mất năng suất, vấn đề tương thích hệ thống trong môi trường IT phức tạp, niềm tin của khách hàng và nhà cung cấp… tất cả đều là chi phí chuyển đổi thực tế, không thể biến mất chỉ vì AI có thể viết mã.

Phần mềm doanh nghiệp đòi hỏi độ tin cậy đã được kiểm chứng suốt nhiều năm, thời gian vận hành gần như không lỗi, hoạt động chính xác trong mọi môi trường IT phức tạp. Niềm tin này là thành quả của thời gian, chứ không phải do mã code tạo ra.

Ai sẽ là người hưởng lợi thực sự từ chuyển đổi AI?

Nếu phần đầu là lý luận phòng thủ, thì phần sau của báo cáo là chiến lược tấn công.

Quan điểm cốt lõi của Bersey là: giá trị của AI cuối cùng sẽ chủ yếu nằm trong lớp phần mềm, chứ không phải phần cứng hay chip.

“Chúng tôi cho rằng AI là nguồn tạo ra giá trị chính trong hệ thống phần mềm, giá trị dài hạn lớn nhất sẽ thuộc về phần mềm, chứ không phải phần cứng.”

Ông cũng chỉ ra rằng, sự khan hiếm của phần cứng, như thiếu GPU, hạn chế về điện năng, tắc nghẽn trung tâm dữ liệu, sẽ còn kéo dài trong vài năm tới. Chính sự khan hiếm này càng làm tăng vị thế chiến lược của các nền tảng phần mềm: chỉ có phần mềm mới có thể chuyển đổi khả năng AI thành giá trị kinh doanh quy mô lớn, lặp lại được.

Và phương tiện cụ thể để chuyển đổi này, báo cáo hướng tới các AI thông minh (agentic AI).

Bersey dự đoán, năm 2026 sẽ chứng kiến việc triển khai quy mô lớn các AI hướng tới nhiệm vụ, tích hợp vào quy trình làm việc trong các doanh nghiệp Fortune 2000 và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tuy nhiên, ông có cách nhìn khác biệt hoàn toàn với các câu chuyện chính trên thị trường: ông không xem AI là kẻ thay thế phần mềm, mà là một phần của phần mềm, phải hoạt động trong phạm vi các tham số và quyền hạn do phần mềm định nghĩa, chính nhờ “AI có giới hạn” này, mới có thể đáp ứng yêu cầu kiểm soát rủi ro của doanh nghiệp.

Nói cách khác, doanh nghiệp không cần một AI toàn năng, tự do hoạt động, mà cần một AI có thể được quản trị, kiểm tra, vận hành trong khung pháp lý và tuân thủ. Và điều này chỉ có thể đạt được khi AI được tích hợp sâu vào hệ thống phần mềm doanh nghiệp.

“Phần mềm là con đường chính để doanh nghiệp kiểm soát AI một cách hợp lý.” Đây là câu nhận định cốt lõi của toàn bộ báo cáo.

Ngoài ra, báo cáo còn dự đoán rằng nhu cầu suy luận (inference) sẽ dần vượt quá nhu cầu huấn luyện, trở thành động lực chính cho sự gia tăng tiêu thụ sức mạnh tính toán, điều này có nghĩa là, khi AI thông minh phổ biến, tiêu thụ năng lượng sẽ không giảm mà còn tăng, tiếp tục thúc đẩy toàn bộ hệ sinh thái phần mềm và hạ tầng.

Cơ hội hay bẫy?

Khi báo cáo được phát hành, giá trị toàn ngành phần mềm đã giảm xuống mức thấp lịch sử. Bersey nhận định: mức định giá thấp cộng với năm bắt đầu chuyển đổi thành quả, đây là cơ hội vào thị trường, chứ không phải tín hiệu rời bỏ.

“Định giá phần mềm đang ở mức thấp nhất trong lịch sử, mặc dù ngành này đang chuẩn bị mở rộng quy mô lớn.”

Về các mục tiêu cụ thể, HSBC có lý luận rõ ràng: những công ty đã xây dựng được hàng rào dữ liệu vững chắc, có khả năng tích hợp AI thông minh, không dựa vào mô hình tính phí theo đầu người, sẽ là những người hưởng lợi lớn nhất trong làn sóng chuyển đổi AI này. Danh sách các cổ phiếu được khuyến nghị gồm Oracle, Microsoft, Salesforce, ServiceNow, Palantir, CrowdStrike, Alphabet, gần như bao gồm tất cả các tên tuổi chủ chốt của phần mềm doanh nghiệp.

Đáng chú ý, HSBC cũng đã hạ xếp hạng của IBM và Asana, đồng thời xếp Palo Alto Networks vào danh sách “bán giảm tỷ lệ”, không phải tất cả các công ty phần mềm đều có thể vượt qua khủng hoảng an toàn, điều quan trọng là khả năng trở thành hạ tầng triển khai AI, chứ không phải là giao diện nhân tạo bị AI bỏ qua.

Bersey lập luận chặt chẽ, đúng thời điểm, và thái độ phản kháng này mang tính lan truyền mạnh mẽ.

Tuy nhiên, có một câu hỏi chưa được báo cáo trả lời rõ ràng: nếu AI thực sự có thể vận hành hiệu quả trong khung phần mềm doanh nghiệp, thì nhu cầu về “vị trí” phần mềm của các doanh nghiệp có còn âm thầm giảm đi không? Giá trị của phần mềm như một phương tiện mang AI có thể đúng, nhưng mô hình kinh doanh dựa trên “phí theo đầu người” liệu có còn đủ sức duy trì mức định giá hiện tại hay không, vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ.

Phần mềm nuốt chửng AI, hay AI nuốt chửng phần mềm, cuộc tranh luận này, mỗi báo cáo tài chính năm 2026 sẽ là bằng chứng mới.