Liên minh thay đổi: Ả Rập Xê-út vẽ đường chiến lược về chính sách Iran dưới thời Trump

Các diễn biến gần đây cho thấy một sự điều chỉnh địa chính trị đáng kể ở Trung Đông, khi Ả Rập Xê-út chính thức thông báo với Washington rằng họ sẽ không cho phép các hoạt động quân sự của Mỹ được tiến hành từ lãnh thổ hoặc không phận của Ả Rập Xê-út. Thông điệp này, được cho là đã truyền đạt trực tiếp tới chính quyền Trump, đánh dấu một thời điểm quan trọng trong quan hệ Mỹ-Gulf và báo hiệu những biến đổi rộng lớn hơn trong các liên minh khu vực.

Vạch Ranh Giới Đỏ: Cảnh Báo Chính Thức của Riyadh gửi Washington

Một quan chức cấp cao của Gulf đã tiết lộ rằng Riyadh đã đặt ra những giới hạn rõ ràng về bất kỳ hành động quân sự nào chống Iran. Vương quốc này rõ ràng tuyên bố rằng không phận và các cơ sở quân sự của họ sẽ không được cung cấp cho các hoạt động của Mỹ. Đây là một bước chuyển quyết định trong thái độ ngoại giao của Ả Rập Xê-út, khi quốc gia này tìm cách duy trì tự chủ chiến lược mặc dù có mối quan hệ lịch sử với Hoa Kỳ.

Lý do đằng sau lập trường này rất đơn giản: các nhà lãnh đạo Saudi hiểu rằng việc cho phép quân đội Mỹ tiến hành các cuộc tấn công từ lãnh thổ Vương quốc sẽ đặt quốc gia này trực tiếp vào tầm ngắm của các đòn trả đũa của Iran. Với việc Iran đã thể hiện rõ ý định tấn công các vị trí quân sự của Mỹ trên khắp khu vực, Riyadh nhận thức rõ rủi ro sinh tồn khi trở thành địa điểm chuẩn bị cho các chiến dịch quân sự của Mỹ.

Các Mối Đe Dọa Khu Vực của Iran Thay Đổi Liên Minh Gulf

Cảnh báo rõ ràng của Iran rằng họ sẽ tấn công các cơ sở quân sự của Mỹ trên khắp Trung Đông nếu bị khiêu khích đã làm tăng mức độ nguy hiểm. Tư thế răn đe này đã cơ bản thay đổi tính toán của Saudi Arabia và các đối tác khu vực khác. Trong khi Washington truyền thống dựa vào sự hợp tác của các quốc gia quân chủ Gulf, thì môi trường an ninh hiện tại đặt ra một thách thức chưa từng có cho các quốc gia này.

Quyết định của Saudi Arabia vạch rõ giới hạn phản ánh một đánh giá thực dụng về lợi ích chiến lược của họ. Vương quốc này đối mặt với các áp lực cạnh tranh: duy trì mối quan hệ gần gũi lịch sử với Hoa Kỳ trong khi đồng thời bảo vệ chính mình khỏi leo thang quân sự trực tiếp. Bằng cách công khai từ chối cung cấp hỗ trợ hoạt động cho lực lượng Mỹ, Riyadh cố gắng gửi tín hiệu tới Tehran rằng họ sẽ không tham gia vào một chiến dịch tấn công — một vị trí nhằm giảm thiểu các mối đe dọa ngay lập tức đối với lãnh thổ và dân cư Saudi.

Chiến Lược Iran của Trump Đối Mặt với Sự Cẩn Trọng của Một Đồng Minh Quan Trọng

Chính quyền Trump đã tiếp cận Iran bằng áp lực ngoại giao quyết liệt, các lệnh trừng phạt kinh tế toàn diện và các hành động quân sự răn đe. Tuy nhiên, chiến lược này nay gặp phải một giới hạn quan trọng: sự do dự của đồng minh khu vực quan trọng nhất của Mỹ trong việc trở thành nền tảng cho các hoạt động. Việc Mỹ có quyền tiếp cận các căn cứ và không phận Saudi trong nhiều thập kỷ đã đóng vai trò trung tâm trong việc thể hiện sức mạnh của Mỹ trên toàn khu vực Gulf.

Các liên minh đang vạch ra những giới hạn mới ở Trung Đông khi các đối tác truyền thống xem xét lại cam kết của họ. Bước đi của Saudi Arabia thể hiện giới hạn của ảnh hưởng của các cường quốc trong thời đại cạnh tranh đa cực khu vực. Ngay cả khi chính quyền Trump gia tăng các hành động đối đầu với Iran, Vương quốc này phải ưu tiên tính toán an ninh của riêng mình hơn là sự phối hợp vô điều kiện với Washington.

Các tác động rộng lớn hơn vượt ra ngoài quan hệ Mỹ-Saudi. Các quốc gia Gulf khác có khả năng đang quan sát hành động độc lập của Saudi Arabia, có thể xem xét lại vị trí của họ về hợp tác an ninh khu vực. Sự phân mảnh của khối Gulf truyền thống liên kết với phương Tây này có thể định hình lại cân bằng quyền lực khu vực, tạo ra cơ hội cho cả các đối thủ của Mỹ và các tác nhân khu vực độc lập.

Khi căng thẳng vẫn tiếp diễn ở Trung Đông, các động thái của các liên minh khu vực cho thấy chúng còn linh hoạt và phụ thuộc nhiều hơn so với các mối quan hệ đồng minh thời Chiến tranh Lạnh. Việc Saudi Arabia vạch ra giới hạn chiến lược này không phải là một sự đứt gãy với phương Tây, mà là một sự điều chỉnh lại lợi ích chung trong một môi trường an ninh ngày càng phức tạp.