Ai Thật Sự Tạo Ra Bitcoin? Bí Ẩn Dorian Nakamoto và Phản Hồi Bí Ẩn của FBI

Trong hơn một thập kỷ, danh tính của người sáng lập Bitcoin vẫn là một trong những bí ẩn lớn nhất chưa được giải đáp của công nghệ. Trong khi nhà sáng lập ẩn danh “Satoshi Nakamoto” rút lui khỏi công chúng vào năm 2010, cuộc truy tìm để vạch mặt nhân vật này đã thu hút các nhà điều tra, nhà báo và những người đam mê tiền điện tử cùng lúc. Trung tâm của câu chuyện này là một vụ nhận dạng gây tranh cãi năm 2014 liên quan đến Dorian Nakamoto, trường hợp này minh chứng cho cả sức hút lẫn những rủi ro của công việc điều tra trong kỷ nguyên số.

Tiết lộ của Newsweek năm 2014: Làm thế nào Dorian Nakamoto trở thành nghi phạm

Năm 2014, phóng viên Leah Goodman của Newsweek đã gây chú ý khi tuyên bố đã xác định được người sáng lập Bitcoin. Nghi phạm của cô: Dorian Nakamoto, 65 tuổi, người Mỹ gốc Nhật sống ở chân đồi núi San Bernardino gần Los Angeles. Các chi tiết tiểu sử ban đầu có vẻ thuyết phục. Dorian có bằng cử nhân vật lý từ Đại học Bách khoa California và, đáng kể, đã sinh ra với tên Satoshi Nakamoto trước khi hợp pháp đổi tên thành Dorian Prentice Satoshi Nakamoto vào năm 1973.

Lý thuyết của Goodman dường như kết nối nhiều điểm. Sự trùng tên, nền tảng kỹ thuật, thời điểm—tất cả đều gợi ý một bước đột phá tiềm năng. Các phương tiện truyền thông đã mở rộng câu chuyện, và sự tò mò của công chúng đạt đỉnh điểm. Đối với nhiều người theo dõi Bitcoin, dường như bí ẩn 12 năm có thể cuối cùng đã được giải đáp.

Tuy nhiên, vụ việc sụp đổ gần như ngay sau khi hình thành. Ba năm sau khi biến mất khỏi diễn đàn công cộng, chính Satoshi Nakamoto thực sự đã xuất hiện trên diễn đàn P2P Foundation với một thông điệp rõ ràng: “Tôi không phải Dorian Nakamoto.” Đồng thời, chính Dorian cũng khẳng định rõ ràng rằng ông không liên quan gì đến Bitcoin, nói rằng ông chỉ mới nghe đến thuật ngữ này lần đầu từ chính con trai mình. Câu chuyện tưởng chừng thuyết phục này đã tan biến dưới sự kiểm tra kỹ lưỡng.

Nhiều giả thuyết: Vượt ra ngoài sự phủ nhận của Dorian Nakamoto

Việc nhận dạng thất bại của Dorian Nakamoto không giải quyết được câu hỏi căn bản—nó chỉ làm nổi bật mức độ chúng ta thực sự biết ít đến mức nào. Qua nhiều năm, đã xuất hiện nhiều giả thuyết cạnh tranh về danh tính thực sự của người sáng lập Bitcoin.

Một số nhà nghiên cứu cho rằng Satoshi Nakamoto thực sự là một cá nhân duy nhất, có thể là một chuyên gia thành thạo cả về mật mã và khoa học máy tính tinh vi. Những người khác lại cho rằng ngược lại: “Satoshi Nakamoto” là một tên giả tập thể, có thể đại diện cho một nhóm các nhà phát triển đã hợp tác xây dựng giao thức nền tảng của Bitcoin.

Các ứng viên thay thế đã từng xuất hiện định kỳ. Nhà khoa học máy tính Nick Szabo, nổi tiếng với các công trình về hợp đồng kỹ thuật số trước đó, đã bị đồn đoán—mặc dù ông luôn phủ nhận liên quan. Tên của nhà toán học Nhật Bản Shinichi Mochizuki cũng đã xuất hiện trong một số vòng tròn. Tuy nhiên, không có giả thuyết nào trong số này có đủ bằng chứng để thuyết phục cộng đồng rộng lớn hơn.

Đáng chú ý, sự ẩn danh của Satoshi Nakamoto dường như mang tính cố ý và triết lý. Nó phù hợp với tinh thần cốt lõi của Bitcoin về phi tập trung và bảo vệ quyền riêng tư cá nhân. Người sáng lập dường như hiểu rằng một nhân vật có tên tuổi rõ ràng có thể làm suy yếu các nguyên tắc nền tảng của hệ thống về niềm tin phân tán.

Sự rút lui đột ngột: Những gì Satoshi để lại

Hiểu về Satoshi Nakamoto đòi hỏi phải xem xét các đóng góp cuối cùng của ông trước công chúng. Vào ngày 5 tháng 12 năm 2010, khi người dùng Bitcoin bắt đầu đề xuất rằng WikiLeaks nên chấp nhận quyên góp bằng tiền điện tử, Satoshi, người thường im lặng, đã xuất hiện để tham gia với một niềm đam mê bất thường. Thông điệp của ông thể hiện mối quan tâm về khả năng sẵn sàng của Bitcoin: “Dự án này cần phát triển từ từ để phần mềm được nâng cấp theo thời gian. Tôi kêu gọi WikiLeaks không chấp nhận Bitcoin. Đây vẫn là một cộng đồng thử nghiệm nhỏ, mới mẻ. Nếu không xử lý đúng ở giai đoạn này, nó sẽ chỉ phá hủy Bitcoin.”

Chỉ một tuần sau, vào ngày 12 tháng 12 năm 2010 lúc 6:22 sáng, Satoshi đã đăng bài viết cuối cùng trên diễn đàn—một bình luận kỹ thuật về các chi tiết phần mềm. Sau đó, các phản hồi qua email của ông ngày càng ít đi rồi hoàn toàn dừng lại. Kiến trúc sư của Bitcoin đã thực sự biến mất, để lại chỉ những ghi chép lịch sử và những câu hỏi chưa có lời giải.

Hal Finney và manh mối địa lý

Khi Dorian Nakamoto xuất hiện để phủ nhận cáo buộc của Newsweek, các nhà quan sát đã phát hiện ra một điều kỳ lạ. Hal Finney, một trong những người đóng góp sớm nhất cho Bitcoin và là người nhận giao dịch đầu tiên của mạng lưới, sống gần nhà Dorian—chỉ cách vài dãy phố. Sự gần gũi về địa lý này đã thắp lên những giả thuyết mới: có thể Hal Finney chính là Satoshi Nakamoto thực sự.

Giả thuyết này có vẻ hợp lý dựa trên mối quan hệ đã được ghi nhận giữa Finney và nhân vật bí ẩn này. Vào cuối năm 2008, sau khi Satoshi lần đầu đề xuất ý tưởng Bitcoin, Finney đã đưa ra các phản biện kỹ thuật và đề xuất cải tiến, tham gia vào các cuộc đối thoại sâu sắc với nhà sáng lập ẩn danh. Các trao đổi của họ cho thấy không chỉ là quan tâm thoáng qua; nó phản ánh sự hợp tác sâu sắc về mặt thiết kế mật mã.

Tuy nhiên, chính Finney cũng không xác nhận hay phủ nhận những tin đồn này. Thay vào đó, ông đã viết các hồi ký ghi lại sự tham gia ban đầu của mình với Bitcoin và mối quan hệ với Satoshi Nakamoto, để lại cho các giả thuyết tiếp tục xoay quanh ông. Khi Finney qua đời vào tháng 8 năm 2014, gia đình ông đã tôn trọng ý nguyện của ông bằng cách đặt thi thể vào lưu trữ cryogenic tại Quỹ Phục hồi Sống Alcor—thêm một lớp bí ẩn không ngờ vào câu chuyện của ông.

Phản hồi mơ hồ của FBI: Một manh mối hấp dẫn

Trong những năm gần đây, nhà báo điều tra Dave Troy đã gửi yêu cầu theo Đạo luật Tự do Thông tin (FOIA) tới FBI, tìm kiếm bất kỳ hồ sơ nào liên quan đến danh tính của Satoshi Nakamoto. Phản hồi của Cục này mang tính mơ hồ một cách hấp dẫn: họ phát hành một dạng phản hồi gọi là “Glomar response,” nghĩa là không xác nhận cũng không phủ nhận sự tồn tại của các tài liệu liên quan.

Phương pháp phản hồi này chính nó chứa đựng ý nghĩa ẩn. Troy cho rằng thái độ thận trọng của FBI ám chỉ rằng Satoshi Nakamoto có thể tồn tại như một “cá nhân bên thứ ba” có thể xác minh được—một người mà chính phủ có thể biết danh tính nhưng chọn không tiết lộ công khai. Liệu giả thuyết này có dựa trên bằng chứng thực tế hay chỉ là sự thận trọng của bộ máy hành chính vẫn còn là điều chưa rõ. Troy đã cho biết sẽ kháng cáo quyết định FOIA này, hy vọng có thể thu thập thêm thông tin.

Bí ẩn kéo dài

Cuộc truy tìm danh tính người sáng lập Bitcoin chưa mang lại câu trả lời rõ ràng—chỉ là những lớp bí ẩn liên quan đến vụ Dorian Nakamoto nổi tiếng ngắn ngủi, Hal Finney có mối liên hệ không rõ lý do và qua đời đột ngột, sự thận trọng của FBI, cùng vô số giả thuyết rời rạc. Vụ việc của Dorian Nakamoto vẫn còn mang tính giáo dục: ngay cả bằng chứng tình tiết dường như chặt chẽ cũng có thể tan biến khi bị kiểm tra kỹ lưỡng.

Có lẽ nhận xét sâu sắc nhất đến từ bài đăng cuối cùng của Satoshi trên diễn đàn: chúng ta có thể sẽ không bao giờ biết ai đã tạo ra Bitcoin, nhưng hệ thống này vẫn tồn tại như một tài sản hữu hình mà mọi người trên toàn thế giới vẫn tiếp tục sở hữu và sử dụng. Bí ẩn, theo một nghĩa nào đó, đã trở nên ít quan trọng hơn chính công nghệ. Thành tựu lớn nhất của Satoshi Nakamoto có thể không phải là danh tính ẩn sau biệt danh, mà là hệ thống cách mạng hoạt động độc lập khỏi danh tiếng hay sự công nhận của bất kỳ người sáng lập nào.