Sự phát triển của chính sách tiền mã hóa Trung Quốc: Từ lệnh cấm nghiêm ngặt đến hướng đi đổi mới mới tại Hong Kong

Trên internet thường xuyên xuất hiện tin đồn về việc chính sách tiền mã hóa của Trung Quốc sẽ tiếp tục siết chặt hơn nữa, điều này đã trở thành một nguyên nhân phổ biến gây biến động thị trường. Mặc dù các dự đoán về khả năng ban hành lệnh cấm nghiêm ngặt hơn vào năm 2025 đã đạt đỉnh điểm vào tháng 8, nhưng tính đến tháng 8 năm 2025, các cơ quan quản lý Trung Quốc vẫn chưa chính thức công bố lệnh cấm mới về tiền mã hóa. Thực tế, cấu trúc quản lý crypto của Trung Quốc còn phức tạp hơn nhiều so với nhãn “cấm hoàn toàn” — đặc biệt là xem xét các diễn biến mới nhất tại Hong Kong.

Khác với khu vực đại lục, Hong Kong đang tích cực thúc đẩy đổi mới trong việc quy chuẩn hóa tài sản số, trong đó đáng chú ý nhất là các cuộc thảo luận về triển vọng của stablecoin liên kết với đồng nhân dân tệ (CNY/CNH). Thay đổi này báo hiệu một kỷ nguyên mới của tài sản số liên quan đến nhân dân tệ có thể mở ra tại Hong Kong và Macau trong bối cảnh hạn chế về tài sản mã hóa trong nội địa Trung Quốc.

Lịch sử phát triển chính sách tiền mã hóa của Trung Quốc

“Cấm tiền mã hóa ở Trung Quốc” đã trở thành một cách diễn đạt cố định trong các bản tin tài chính toàn cầu, mỗi khi có tin tức hoặc tin đồn về quản lý crypto xuất hiện, đều gây ra biến động thị trường và ảnh hưởng trực tiếp đến giá Bitcoin. Tuy nhiên, thái độ của Trung Quốc đối với tài sản mã hóa không phải lúc nào cũng nhất quán, mà đã trải qua nhiều bước ngoặt quan trọng:

2013: Lệnh cấm các tổ chức tài chính
Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đã thực hiện bước đi đầu tiên, cấm các tổ chức tài chính trong nước tham gia giao dịch Bitcoin. Biện pháp này nhằm bảo vệ người tiêu dùng và duy trì ổn định hệ thống tài chính. Sau khi lệnh cấm được công bố, giá Bitcoin đã giảm mạnh — từ khoảng 1.150 USD xuống còn 500 USD — thể hiện rõ sự nhạy cảm của các nhà đầu tư toàn cầu đối với chính sách của Trung Quốc.

2017: Cấm sàn giao dịch và ICO
Trung Quốc tăng cường kiểm soát thị trường tài sản mã hóa, đóng cửa tất cả các sàn giao dịch tiền mã hóa trong nước, đồng thời cấm các hoạt động phát hành token lần đầu (ICO), với lý do phòng ngừa rủi ro tài chính và gian lận. Cuộc đàn áp toàn diện này khiến giá Bitcoin giảm mạnh, từ trên 4.500 USD xuống dưới 3.000 USD, nhiều dự án và nền tảng giao dịch đã chuyển ra nước ngoài.

2019-2021: Từ hạn chế khai thác đến cấm hoàn toàn
Trung Quốc sau đó tập trung vào vấn đề khai thác Bitcoin, lo ngại về tiêu thụ năng lượng lớn và khả năng rút vốn ra ngoài. Đến năm 2021, chính sách trở nên nghiêm ngặt nhất: tất cả các hoạt động giao dịch, khai thác và sử dụng nền tảng giao dịch nước ngoài đều bị tuyên bố là bất hợp pháp. Thay đổi mang tính bước ngoặt này đã gây ra biến động mạnh về giá Bitcoin vào tháng 9 năm 2021 — từ khoảng 52.000 USD giảm xuống dưới 40.000 USD — một lần nữa chứng minh ảnh hưởng sâu rộng của các quyết định quản lý của Trung Quốc đối với thị trường crypto toàn cầu.

Phát triển mới năm 2025
Đến năm 2025, khung quản lý của Trung Quốc tiếp tục tiến triển. Các điều chỉnh chính sách vào tháng 6 thậm chí còn liên quan đến tính hợp pháp của việc sở hữu tài sản mã hóa cá nhân. Tính đến tháng 8, các quy định hiện hành đã bao gồm nhiều khía cạnh như giao dịch, khai thác, tham gia của các tổ chức và sở hữu cá nhân.

Các lý do sâu xa đằng sau thái độ nghiêm khắc của Trung Quốc

Việc Trung Quốc liên tục thắt chặt kiểm soát tài sản mã hóa dựa trên bốn yếu tố cốt lõi:

Ổn định hệ thống tài chính
Tiền mã hóa — đặc biệt là Bitcoin, loại tài sản có độ biến động cao — được xem là làm tăng rủi ro bong bóng tài chính. Các cơ quan quản lý lo ngại rằng, nếu quy mô thị trường lớn, biến động giá mạnh có thể gây ảnh hưởng đến sự ổn định của toàn bộ hệ thống tài chính.

Kiểm soát dòng vốn ra ngoài
Trong bối cảnh chỉ có 1.54 nghìn tỷ nhân dân tệ (so với hơn 300 nghìn tỷ M2 trong nước), các cơ quan cảm thấy việc mở cửa thị trường crypto có thể trở thành kênh rút vốn lớn ra ngoài. Giá Bitcoin thường được xem như chỉ số dự báo dòng vốn, khiến các cơ quan quản lý càng thận trọng hơn.

Tính chủ quyền của chính sách tiền tệ
Bảo vệ khả năng kiểm soát chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương là cốt lõi trong triết lý quản lý của Trung Quốc. Các tài sản mã hóa phi tập trung có thể làm suy yếu vị thế kinh tế của nhân dân tệ, đặc biệt trong giai đoạn chưa hoàn tất quá trình quốc tế hóa đồng tiền này.

Duy trì trật tự tài chính
Thị trường crypto không bị kiểm soát có thể làm giảm khả năng của chính quyền trong việc chống các hoạt động phi pháp như huy động vốn bất hợp pháp, rửa tiền và trốn thuế — những vấn đề dài hạn mà các cơ quan quản lý Trung Quốc đặc biệt quan tâm.

Đột phá tại Hong Kong: Cơ hội mới cho stablecoin nhân dân tệ

Khác với chính sách nghiêm ngặt của đại lục, Hong Kong đang mở ra không gian đổi mới trong lĩnh vực tài sản số. Điều này không chỉ thể hiện ưu thế của chính sách “một quốc gia, hai chế độ”, mà còn báo hiệu vị thế chiến lược của khu vực trong cạnh tranh tài chính số toàn cầu.

Tháng 5 năm 2025, Hong Kong chính thức thông qua Dự thảo Luật về Stablecoin, thiết lập hệ thống cấp phép và quản lý hoàn chỉnh cho các stablecoin hỗ trợ bằng pháp lý phù hợp. Cơ quan Quản lý tiền tệ Hong Kong (HKMA) đã khởi động môi trường thử nghiệm sandbox, mời gọi các tên tuổi trong ngành như Ngân hàng Standard Chartered Hong Kong, Animoca Brands, JD Chain Technology thử nghiệm và phát triển các sản phẩm stablecoin phù hợp quy định.

Mức độ nghiêm ngặt của khung quản lý này không hề thua kém các thực hành tốt nhất quốc tế: yêu cầu các nhà phát hành duy trì dự trữ tài sản chất lượng cao 100%, thực hiện các biện pháp chống rửa tiền chặt chẽ và xây dựng cơ chế bảo vệ nhà đầu tư toàn diện. Các hành vi vi phạm sẽ bị xử phạt nghiêm khắc, đảm bảo chỉ các tổ chức có năng lực, minh bạch mới có thể tham gia thị trường stablecoin.

Môi trường quản lý có trật tự này tạo điều kiện lý tưởng để ra mắt stablecoin nhân dân tệ — đặc biệt là nhân dân tệ ngoài nước (CNH). Các chuyên gia và tổ chức tài chính đều cho rằng, stablecoin nhân dân tệ sẽ đóng vai trò như một “cầu nối số” trong thương mại xuyên biên giới, giúp các giao dịch thanh toán vượt qua các mạng lưới truyền thống như SWIFT và CIPS. Bằng cách mở rộng phạm vi ứng dụng số của nhân dân tệ và nâng cao ảnh hưởng toàn cầu, stablecoin nhân dân tệ có thể thúc đẩy chiến lược quốc tế hóa tiền tệ của Trung Quốc, đồng thời phát triển ngành công nghiệp công nghệ tài chính tại Hong Kong.

Các đại biểu Quốc hội đặc khu Hong Kong như ông Dung Gia Bảo và các nhà hoạch định chính sách khác kêu gọi áp dụng chế độ cấp phép linh hoạt, sáng tạo, đặc biệt là hỗ trợ các stablecoin liên kết với nhân dân tệ và đô la Hong Kong. Khi ra mắt stablecoin nhân dân tệ phù hợp quy định, điều này sẽ củng cố vị thế của Hong Kong như một “kết nối số” giữa đại lục và thị trường tài chính toàn cầu, giúp thu hút nhân tài và vốn đầu tư, hỗ trợ sự phát triển liên tục của ngành tài sản số tại khu vực.

Chiến lược của các tập đoàn công nghệ lớn Trung Quốc

Việc hoàn thiện khung quản lý stablecoin tại Hong Kong đang thu hút sự tham gia rộng rãi của các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu Trung Quốc. JD.com qua công ty fintech JD Chain Technology đang tích cực tuyển dụng nhân sự chuyên môn, tập trung vào phát triển stablecoin và tích hợp sâu với đồng nhân dân tệ kỹ thuật số. Các công ty fintech hàng đầu như Ant Group cũng đang khám phá khả năng tham gia vào lĩnh vực mới này.

Sự tham gia tích cực này phù hợp với xu hướng toàn cầu: không chỉ ở châu Á, mà cả Mỹ và các khu vực khác cũng đang đẩy nhanh việc xây dựng khung quản lý stablecoin và hạ tầng cơ sở. Trong bối cảnh đó, vị thế và ý nghĩa của stablecoin nhân dân tệ trong cuộc cạnh tranh tài chính số quốc tế ngày càng rõ nét.

Tóm lại: Cơ hội thị trường mới dưới sự khác biệt chính sách giữa hai khu vực

Mặc dù “Trung Quốc cấm tiền mã hóa” vẫn tiếp tục chi phối các bản tin tài chính quốc tế, nhưng thực tế còn phức tạp hơn nhiều. Trong khi đại lục áp dụng các hạn chế nghiêm ngặt đối với giao dịch, khai thác và sở hữu cá nhân, thì Hong Kong đang khám phá tương lai của tài sản số theo cách quy chuẩn và sáng tạo. Việc thúc đẩy stablecoin nhân dân tệ, vị thế của Hong Kong như “cầu nối số” của khu vực, cùng sự tham gia tích cực của các doanh nghiệp công nghệ nội địa, cùng vẽ nên một bức tranh mới đầy năng lượng. Cách thể hiện “một quốc gia, hai chế độ” trong lĩnh vực tài chính số này sẽ định hình lại hệ sinh thái tài sản mã hóa toàn cầu như thế nào, vẫn còn là điều cần theo dõi chặt chẽ.