Top 10 đồng tiền có giá trị thấp nhất thế giới: Tổng quan toàn cầu về sự yếu kém của tiền tệ

Khi các nhà đầu tư và du khách thảo luận về bức tranh tài chính toàn cầu, sức mạnh của tiền tệ thường được nhắc đến như một chỉ số chính về sức khỏe kinh tế. Trong khi đô la Mỹ duy trì vị trí là đồng tiền được giao dịch nhiều nhất thế giới, nhiều quốc gia phải đối mặt với các đơn vị tiền tệ yếu hơn đáng kể. Hiểu rõ những đồng tiền có giá trị thấp nhất trên thị trường toàn cầu tiết lộ những mô hình quan trọng về các thách thức kinh tế trên toàn thế giới.

Ở phía cực của phổ định giá, một số quốc gia yêu cầu hàng chục nghìn đơn vị tiền tệ của họ để đổi lấy chỉ một đô la Mỹ. Những đồng tiền có giá trị thấp nhất phản ánh những khó khăn kinh tế sâu sắc—từ siêu lạm phát và bất ổn chính trị đến gánh nặng nợ nần khủng khiếp và các lệnh trừng phạt quốc tế. Năm 2023, phân tích tỷ giá hối đoái toàn cầu đã xác định rõ ràng thứ tự của sự yếu kém của các đồng tiền, với một số quốc gia phải đối mặt với những thách thức đặc biệt nghiêm trọng trong việc duy trì ổn định tiền tệ của mình.

Cách hoạt động của Định giá Tiền tệ Toàn cầu

Trước khi xem xét các đồng tiền có giá trị thấp nhất thế giới, điều quan trọng là phải hiểu cách xác định giá trị tiền tệ. Thị trường ngoại hối hoạt động qua các cặp tiền tệ, trong đó một đồng tiền được trao đổi so với đồng tiền khác. Giá cả so sánh này tạo ra tỷ giá hối đoái quyết định xem một đồng tiền có mạnh hay yếu trên thị trường toàn cầu.

Hầu hết các đồng tiền hoạt động theo hệ thống nổi, nghĩa là giá trị của chúng dao động dựa trên các lực cung cầu trên thị trường. Tuy nhiên, một số quốc gia áp dụng hệ thống cố định tỷ giá, trong đó giá trị tiền tệ của họ giữ cố định so với một đồng tiền khác—thường là đô la Mỹ—ở một tỷ lệ đã định trước. Phương pháp này mang lại sự ổn định nhưng hạn chế tính linh hoạt trong các cuộc khủng hoảng kinh tế.

Cơ chế tỷ giá hối đoái có những hậu quả thực tế sâu rộng. Khi đồng tiền của một quốc gia mạnh lên so với đô la, công dân có thể mua nhiều hàng hóa nước ngoài hơn với cùng một số tiền, làm cho du lịch quốc tế và nhập khẩu rẻ hơn. Ngược lại, khi đồng tiền yếu đi, người tiêu dùng trong nước phải trả giá cao hơn cho hàng nhập khẩu, trong khi xuất khẩu của quốc gia đó trở nên dễ dàng hơn để bán ra nước ngoài. Đối với các nhà đầu tư, biến động tỷ giá tạo ra cơ hội kiếm lời từ các chiến lược giao dịch tiền tệ.

10 Đồng tiền có Giá trị Thấp Nhất: Thách thức Kinh tế Toàn cầu

Xếp hạng các đồng tiền theo giá trị quy đổi sang đô la Mỹ tiết lộ quốc gia nào đang đối mặt với sự mất giá tiền tệ nghiêm trọng nhất. Phân tích sau đây, dựa trên dữ liệu tỷ giá hối đoái năm 2023, cho thấy cách các áp lực kinh tế đa dạng tạo ra sự yếu kém của tiền tệ ở các khu vực khác nhau.

Các Mô hình Phổ biến trong Việc Mất Giá Trị Tiền Tệ

Trước khi xem xét từng đồng tiền, một số mô hình chung xuất hiện trong các đồng tiền có giá trị thấp nhất thế giới:

• Siêu lạm phát: Khi mức tăng giá hàng năm đạt hai hoặc ba chữ số, sức mua sụt giảm nghiêm trọng, buộc giá trị tiền tệ giảm mạnh
• Trừng phạt kinh tế: Các hạn chế quốc tế có thể làm tê liệt nền kinh tế của một quốc gia và tàn phá đồng tiền của nó
• Khủng hoảng nợ: Khi nợ chính phủ trở nên không thể kiểm soát, các nhà đầu tư mất niềm tin vào sự ổn định tiền tệ của quốc gia đó
• Bất ổn chính trị: Sự không chắc chắn về quản trị làm giảm giá trị tiền tệ
• Phụ thuộc vào tài nguyên: Các quốc gia dựa vào một hoặc vài mặt hàng chủ lực dễ bị tổn thương khi giá toàn cầu biến động

1. Đồng Iran Rial (IRR): Trừng phạt và Suy thoái Kinh tế

Iran Rial là đồng tiền có giá trị thấp nhất thế giới, với khoảng 42.300 rial đổi lấy chỉ một đô la Mỹ. Đồng tiền của Iran đã suy giảm nghiêm trọng dưới tác động của các lệnh trừng phạt kinh tế toàn diện, bắt đầu từ năm 2018 do Hoa Kỳ áp đặt và nhiều lần gia tăng bởi Liên minh Châu Âu. Ngoài các lệnh trừng phạt, quốc gia này còn phải đối mặt với tỷ lệ lạm phát hàng năm vượt quá 40%, làm suy yếu thêm sức mua của đồng tiền.

Các căng thẳng chính trị và bất ổn nội bộ càng làm mất ổn định nền kinh tế. Ngân hàng Thế giới mô tả triển vọng kinh tế của Iran là đầy rủi ro lớn, khiến rial đặc biệt dễ bị mất giá tiếp tục. Đối với người Iran bình thường, sở hữu đồng tiền có giá trị thấp nhất đồng nghĩa với việc mua sắm hàng ngày đòi hỏi số tiền mặt khổng lồ.

2. Đồng Việt Nam (VND): Chuyển đổi Kinh tế và Áp lực Thị trường

Với khoảng 23.485 đồng đổi lấy một đô la Mỹ, đồng Việt Nam đứng thứ hai trong danh sách các đồng tiền có giá trị thấp nhất thế giới. Mặc dù Việt Nam đã có bước chuyển đổi kinh tế đáng kể từ một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới trở thành quốc gia có thu nhập trung bình thấp, đồng tiền của nước này vẫn chịu áp lực. Ngành bất động sản gặp khó khăn, hạn chế đầu tư trực tiếp nước ngoài và giảm đà xuất khẩu đều góp phần làm yếu đồng tiền.

Ngân hàng Thế giới ghi nhận Việt Nam có tiến trình phát triển ấn tượng và vị trí là một trong những nền kinh tế mới nổi năng động nhất Đông Á. Tuy nhiên, những thành tựu này vẫn chưa đủ để đồng tiền mạnh lên, cho thấy cần có các cải cách kinh tế cấu trúc để ổn định giá trị quốc tế của đồng.

3. Đồng Kip Lào (LAK): Nợ Nần và Lạm Phát Siết Chặt

Kip Lào giao dịch khoảng 17.692 đơn vị cho mỗi đô la Mỹ, là đồng tiền thứ ba có giá trị thấp nhất toàn cầu. Lào, quốc gia không tiếp giáp biển, đang đối mặt với áp lực ngày càng tăng: tăng trưởng kinh tế chậm lại kết hợp với các nghĩa vụ nợ nước ngoài lớn tạo ra môi trường tài chính khó khăn. Giá hàng hóa toàn cầu tăng, đặc biệt là dầu mỏ, đã làm tăng lạm phát, từ đó thúc đẩy đồng kip mất giá nhanh hơn.

Điều này tạo thành một vòng luẩn quẩn: đồng tiền yếu làm tăng chi phí nhập khẩu, đẩy lạm phát lên cao, làm đồng tiền càng mất giá. Hội đồng Quan hệ Đối ngoại nhận định rằng các nỗ lực kiểm soát lạm phát và quản lý nợ của chính phủ đã phản tác dụng, làm nổi bật sự phức tạp trong việc ổn định đồng tiền có giá trị thấp nhất trong bối cảnh các vấn đề kinh tế cấu trúc.

4. Đồng Sierra Leonean Leone (SLL): Thách thức Phát triển Đa Thập Kỷ

Với tỷ giá gần 17.665 leone đổi lấy một đô la Mỹ, đồng tiền Sierra Leone là đồng tiền thứ tư có giá trị thấp nhất toàn cầu. Quốc gia Tây Phi này gặp khó khăn với tỷ lệ lạm phát vượt quá 43% tính đến năm 2023, cùng với sự yếu kém kinh tế chung và khoản nợ quốc tế lớn. Các chấn thương lịch sử—bao gồm cuộc nội chiến tàn khốc và hậu quả kéo dài của dịch Ebola những năm 2010—tiếp tục hạn chế phát triển kinh tế.

Bất ổn chính trị và tham nhũng tràn lan càng làm trầm trọng thêm các thách thức này. Ngân hàng Thế giới cho rằng sự phát triển kinh tế hạn chế của Sierra Leone là kết quả của các cú sốc toàn cầu đồng thời với các vấn đề nội bộ kéo dài, giải thích tại sao leone vẫn nằm trong danh sách các đồng tiền có giá trị thấp nhất thế giới mặc dù quốc gia này giàu tài nguyên thiên nhiên.

5. Đồng Lebanese Pound (LBP): Khủng hoảng Ngân hàng và Suy thoái Kinh tế

Pound Lebanon giao dịch khoảng 15.012 đơn vị cho mỗi đô la Mỹ năm 2023, xếp thứ năm trong danh sách các đồng tiền có giá trị thấp nhất. Khủng hoảng tiền tệ của Lebanon phản ánh sự sụp đổ kinh tế thảm khốc: hệ thống ngân hàng bị tê liệt, tỷ lệ thất nghiệp đạt mức cao kỷ lục, và bế tắc chính trị ngăn cản các cải cách có ý nghĩa.

Giá cả tăng khoảng 171% trong năm 2022, phản ánh tình trạng siêu lạm phát tàn phá sức mua của đồng pound. Tháng 3 năm 2023, đồng pound chạm mức thấp kỷ lục so với đô la. Quỹ Tiền tệ Quốc tế mô tả Lebanon đang đứng “trước ngã rẽ nguy hiểm,” cảnh báo rằng nếu không có các cải cách cấu trúc nhanh chóng, quốc gia này sẽ đối mặt với khủng hoảng kinh tế kéo dài. Đối với người dân Lebanon sở hữu đồng tiền có giá trị thấp nhất này, tiền tiết kiệm bị mất giá do lạm phát, trong khi việc nhập khẩu hàng hóa thiết yếu trở nên quá đắt đỏ.

6. Đồng Rupiah Indonesia (IDR): Quy mô Không Đảm Bảo Sức Mạnh

Tình trạng của Indonesia như một trong bốn quốc gia đông dân nhất thế giới không bảo vệ đồng rupiah khỏi mất giá, với tỷ giá khoảng 14.985 rupiah đổi lấy một đô la Mỹ. Sự nghịch lý này cho thấy rằng quy mô dân số và tầm quan trọng địa lý không tự động chuyển thành sức mạnh tiền tệ. Trong năm 2023, rupiah đã thể hiện khả năng phục hồi tương đối so với các đồng tiền châu Á khác, nhưng các năm trước đó đã chứng kiến sự mất giá đáng kể.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế cảnh báo rằng, trong năm 2023, khả năng suy thoái kinh tế toàn cầu có thể làm gia tăng áp lực lên rupiah, giữ nó trong danh sách các đồng tiền có giá trị thấp nhất thế giới. Nỗ lực đa dạng hóa kinh tế của Indonesia đã mang lại một số sự ổn định, nhưng các cú sốc bên ngoài vẫn tiếp tục gây rủi ro.

7. Đồng Uzbekistani Som (UZS): Thách thức của Kinh tế Chuyển đổi

Som Uzbekistan xếp thứ bảy trong danh sách các đồng tiền có giá trị thấp nhất, khoảng 11.420 som đổi lấy một đô la Mỹ. Kể từ khi thoát khỏi Liên Xô, Uzbekistan đã thực hiện các cải cách kinh tế bắt đầu từ năm 2017. Tuy nhiên, đồng som vẫn yếu, bị hạn chế bởi tăng trưởng chậm lại, lạm phát cao, thất nghiệp lớn, tham nhũng lan rộng và đói nghèo kéo dài.

Fitch Ratings ghi nhận sự kiên cường của Uzbekistan trước các cú sốc địa chính trị từ xung đột Ukraine nhưng cũng lưu ý về những bất định lớn liên quan đến các áp lực kinh tế trong tương lai, khiến đồng som dễ bị tổn thương như một đồng tiền có giá trị thấp trong khu vực Trung Á.

8. Đồng Guinean Franc (GNF): Lời Nguy của Tài nguyên và Bất ổn Chính trị

Guinea, mặc dù sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú như vàng và kim cương, nhưng đồng franc của nước này giao dịch khoảng 8.650 đơn vị cho mỗi đô la Mỹ, trở thành đồng tiền thứ tám có giá trị thấp nhất. Lạm phát cao đã làm giảm giá trị nội địa và quốc tế của franc, trong khi bất ổn chính trị—bao gồm chế độ quân sự và áp lực di cư từ Liberia và Sierra Leone—làm giảm niềm tin vào nền kinh tế.

Economist Intelligence Unit dự báo rằng bất ổn chính trị và tăng trưởng toàn cầu chậm lại sẽ giữ cho hoạt động kinh tế của Guinea dưới tiềm năng trong năm 2023 và các năm tới, duy trì vị thế của franc như một đồng tiền có giá trị thấp mặc dù quốc gia này giàu tài nguyên. Điều này cho thấy các yếu tố chính trị có thể vượt qua lợi thế tài nguyên tự nhiên trong việc xác định sức mạnh tiền tệ.

9. Đồng Paraguayan Guarani (PYG): Mất cân đối Kinh tế ở Nam Mỹ

Guarani của Paraguay đổi khoảng 7.241 đơn vị cho mỗi đô la Mỹ, xếp thứ chín trong danh sách các đồng tiền có giá trị thấp nhất toàn cầu. Ngược lại, Paraguay chủ yếu sản xuất điện từ một đập thủy điện khổng lồ và có nguồn năng lượng thủy điện đáng kể. Tuy nhiên, lợi thế năng lượng này chưa chuyển thành sức mạnh kinh tế toàn diện.

Lạm phát cao gần 10% trong năm 2022, cùng với hoạt động buôn bán ma túy và rửa tiền, đã làm yếu đồng guarani và nền kinh tế rộng lớn hơn của Paraguay. Là một quốc gia không có biển, Paraguay đối mặt với những bất lợi về cấu trúc trong thương mại quốc tế. Quỹ Tiền tệ Quốc tế ghi nhận rằng, mặc dù triển vọng trung hạn còn khả quan, nhưng các rủi ro từ suy thoái kinh tế toàn cầu và các hiện tượng thời tiết cực đoan đe dọa sự ổn định.

10. Đồng Uganda Shilling (UGX): Giàu Tài nguyên, Bất ổn Kinh tế

Shilling Uganda là đồng tiền cuối cùng trong danh sách các đồng tiền có giá trị thấp nhất thế giới, giao dịch khoảng 3.741 shilling cho mỗi đô la Mỹ. Mặc dù sở hữu nguồn dầu mỏ, vàng và cà phê đáng kể, Uganda vẫn gặp khó khăn với tăng trưởng kinh tế biến động, gánh nặng nợ lớn và các cuộc bất ổn chính trị định kỳ. Thêm vào đó, dòng người tị nạn từ Sudan láng giềng đã gây áp lực lên dịch vụ công cộng và nguồn lực kinh tế.

CIA mô tả Uganda đang đối mặt với nhiều thách thức về ổn định: tăng trưởng dân số bùng nổ, thiếu hụt năng lượng và hạ tầng, tham nhũng, các thể chế dân chủ yếu, và các vấn đề về nhân quyền. Những vấn đề cấu trúc này ngăn cản Uganda chuyển đổi nguồn tài nguyên tự nhiên thành sự ổn định tiền tệ, giữ cho shilling nằm trong danh sách các đồng tiền có giá trị thấp nhất thế giới.

Kết luận: Hiểu rõ các Đồng tiền có Giá trị Thấp Nhất như Một Chỉ số Kinh tế

Các đồng tiền có giá trị thấp nhất thế giới kể những câu chuyện về khó khăn kinh tế, bất ổn chính trị và các thách thức về cấu trúc. Trong khi tỷ giá thể hiện mối quan hệ số giữa các đơn vị tiền tệ, chúng còn phản ánh những sự thật sâu xa hơn về các nền kinh tế quốc gia. Các quốc gia có đồng tiền thấp nhất thường có đặc điểm chung: lạm phát cao, nợ nần không bền vững, bất ổn chính trị hoặc bị cô lập quốc tế qua các lệnh trừng phạt.

Đối với các nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách, việc hiểu rõ lý do tại sao một số quốc gia duy trì các đồng tiền có giá trị thấp cung cấp cái nhìn sâu sắc về tình hình kinh tế toàn cầu và các rủi ro mới nổi. Sự yếu kém của tiền tệ là một tín hiệu cảnh báo sớm về khủng hoảng kinh tế, khiến việc nghiên cứu các đồng tiền mất giá trở nên thiết yếu để hiểu rõ các xu hướng kinh tế toàn cầu và cơ hội đầu tư.