Tại sao Crypto giảm? Hiểu tác động của việc tăng lãi suất của BOJ đối với Bitcoin

Bitcoin và thị trường tiền điện tử rộng lớn hơn đã trải qua áp lực đáng kể vào cuối năm 2024 và đầu năm 2025, với các nhà quan sát ngày càng nhận thức rõ rằng các quyết định chính sách tiền tệ của Nhật Bản đóng vai trò then chốt. Hiểu lý do tại sao crypto giảm giá đòi hỏi phải xem xét mối liên hệ phức tạp giữa các quyết định lãi suất của Ngân hàng Nhật Bản và thanh khoản tài chính toàn cầu — một mối quan hệ ngày càng rõ ràng qua các biến động thị trường gần đây.

Mối quan tâm ngay lập tức tập trung vào một sự thay đổi căn bản trong cách vốn toàn cầu được phân bổ. Trong nhiều thập kỷ, yên đã đóng vai trò là đồng tiền chính để huy động vốn cho chiến lược gọi là carry trade yên. Các nhà đầu tư và tổ chức đã vay yên với lãi suất cực thấp trong lịch sử và chuyển đổi số vốn đó thành các tài sản có lợi suất cao hơn trên các thị trường toàn cầu, bao gồm cổ phiếu, trái phiếu và tiền điện tử. Khi Ngân hàng Nhật Bản bắt đầu thắt chặt chính sách tiền tệ bằng cách tăng lãi suất vào năm 2024 và 2025, toàn bộ cơ chế huy động vốn này đã chịu áp lực.

Cơ Chế Thanh Khoản: Làm Thế Nào Thắt Chặt Tiền Tệ của Nhật Bản Ảnh Hưởng Đến Tài Sản Crypto

Khi Ngân hàng Nhật Bản nâng lãi suất, dù chỉ nhẹ nhàng theo tiêu chuẩn toàn cầu, thì động lực vay yên với mức giá rẻ sẽ giảm đi. Các tổ chức đã sử dụng vốn yên rẻ để đầu tư vào các tài sản rủi ro đột nhiên phải đối mặt với chi phí vay tăng lên. Để quản lý các vị thế của mình, họ phải tháo gỡ các giao dịch có đòn bẩy — nghĩa là bán cổ phiếu, trái phiếu và tiền điện tử để trả nợ bằng yên. Điều này tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên các loại tài sản rủi ro toàn cầu, trong đó thị trường crypto thường trải qua sự biến động dữ dội nhất do đặc tính đòn bẩy và thanh khoản vốn có của chúng.

Các thị trường dự đoán đã dự đoán xác suất 98% về quyết định tăng lãi suất của BOJ vào tháng 12 năm 2024, với phần lớn các nhà phân tích kỳ vọng tăng 25 điểm cơ bản, đưa lãi suất chính sách của Nhật Bản lên 75 điểm cơ bản. Mức này là cao nhất kể từ đầu những năm 2000, đánh dấu một sự thay đổi chế độ đáng kể sau hai thập kỷ chính sách lãi suất gần như bằng 0. Cơ chế này khá đơn giản: khi huy động vốn yên trở nên đắt đỏ hơn, carry trade sẽ tháo gỡ, và các tài sản crypto — thường phụ thuộc vào đòn bẩy để có thanh khoản — sẽ đối mặt với áp lực bán mạnh.

Mẫu Hình Lịch Sử: Ba Năm Bitcoin Giảm Giá Sau Khi Nhật Bản Thắt Chặt Lãi Suất

Hồ sơ lịch sử cho thấy một mẫu hình đáng lo ngại đã lặp đi lặp lại:

• Tháng 3 năm 2024: Bitcoin giảm khoảng 23% sau một điều chỉnh lãi suất của BOJ
• Tháng 7 năm 2024: Tiền điện tử này giảm 25% sau một động thái chính sách khác của Nhật Bản
• Tháng 1 năm 2025: Bitcoin giảm hơn 30% trong các tuần xung quanh quyết định của BOJ

Các dữ liệu này tạo ra một tiền lệ rõ ràng trong lịch sử. Nhiều nhà phân tích, bao gồm các nhà giao dịch có kinh nghiệm theo dõi thị trường crypto, nhận thấy rằng mỗi lần Nhật Bản thắt chặt chính sách tiền tệ, Bitcoin thường trải qua các đợt giảm mạnh trong khoảng 20-30%. Mẫu hình này quá nhất quán đến mức một số nhà tham gia thị trường bắt đầu chuẩn bị phòng thủ trước các cuộc họp của BOJ theo lịch trình.

Vào thời điểm cuối năm 2024, Bitcoin đang giao dịch quanh mức $89,000 (giá hiện tại: $89.07K với +1.14% biến động trong 24 giờ), nghĩa là một sự lặp lại của các mẫu hình lịch sử có thể đã đẩy đồng tiền điện tử này xuống mức khoảng $70,000 hoặc thấp hơn — thể hiện khả năng mất mát từ 20-30% so với các mức hiện tại. Rủi ro này đã thúc đẩy nhiều nhà giao dịch xem xét lại mức độ rủi ro và vị thế của họ.

Câu Chuyện Kinh Tế Vĩ Mô Đối Lập: Không Phải Tất Cả Nhà Phân Tích Đều Tin Vào Nhìn Nhận Gấu

Tuy nhiên, câu chuyện thị trường không phải lúc nào cũng đồng nhất. Một số nhà phân tích tập trung vào vĩ mô đã trình bày một khung nhìn đối lập để hiểu rõ tình hình. Theo quan điểm này, việc thắt chặt chính sách tiền tệ của Nhật Bản nên được xem xét trong bối cảnh toàn cầu rộng lớn hơn, đặc biệt liên quan đến chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Nếu Fed tiếp tục cắt giảm lãi suất trong khi Ngân hàng Nhật Bản nâng lãi suất, kết quả có thể tạo ra điều kiện thuận lợi cho các tài sản crypto. Các đợt cắt giảm lãi suất của Fed sẽ bơm thanh khoản đô la vào hệ thống tài chính toàn cầu và làm yếu đồng đô la Mỹ — cả hai đều là các yếu tố tích cực cho các tài sản rủi ro. Đồng thời, một Ngân hàng Nhật Bản dần thắt chặt mà không gây ra các cú sốc lãi suất mạnh mẽ có thể không kích hoạt việc tháo gỡ toàn bộ carry trade. Thay vào đó, vốn có thể hợp lý chuyển từ các tài sản denominated bằng đô la sang các tài sản rủi ro thay thế như tiền điện tử, sẽ hưởng lợi từ điều kiện đô la yếu đi và thanh khoản mới.

Quan điểm này đã làm mới bối cảnh, ít hơn là một cú sốc thanh khoản cấp tính và nhiều hơn là một chuyển đổi chế độ, trong đó các cơ hội bất đối xứng cho crypto có thể vượt qua các rủi ro tức thời. Cuộc tranh luận giữa hai câu chuyện — kịch bản “tháo gỡ carry trade” bi quan và “xoay vòng vĩ mô” lạc quan — đã định hình phần lớn các phân tích trong cuối năm 2024 và đầu năm 2025.

Điều Hướng Qua Sự Không Chắc Chắn Cuối Năm: Điều Kiện Thị Trường Đến Năm 2026

Khi thị trường trải qua những tuần cuối cùng của năm 2024 và bước vào năm 2026, nhiều dòng chảy chéo nhau tạo ra sự không chắc chắn. Sự biến động của thị trường trái phiếu đã mở rộng, với lợi suất tăng trên toàn cầu theo cách gây áp lực lên khả năng thắt chặt dần của Ngân hàng Nhật Bản. Tình hình này có thể kích hoạt các đợt tháo gỡ carry trade mạnh hơn dự kiến ban đầu.

Thêm vào đó, các chỉ số chứng khoán chính đang cho thấy các tín hiệu cảnh báo về các mô hình đỉnh, và hành động giá của bitcoin phản ánh sự không chắc chắn rộng hơn đang bao trùm thị trường tài chính. Tiền điện tử tiên phong vẫn duy trì phạm vi giao dịch trong phần lớn thời gian này, phản ánh sự thiếu tin tưởng và thanh khoản mỏng manh khi các nhà đầu tư chuẩn bị cho các điều chỉnh vị thế cuối năm.

Liệu các quyết định chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhật Bản cuối cùng có kích hoạt áp lực bán kéo dài trên thị trường crypto hay không, hoặc thay vào đó tạo tiền đề cho các đợt tăng giá mới, có thể phụ thuộc ít hơn vào bất kỳ quyết định lãi suất đơn lẻ nào và nhiều hơn vào cách điều kiện thanh khoản toàn cầu phát triển trong các tháng tiếp theo. Sự tương tác giữa việc thắt chặt tiền tệ của Nhật Bản, sự yếu đi của đô la Mỹ và sức khỏe của đòn bẩy toàn cầu có khả năng quyết định hướng đi của crypto trong năm 2026 và xa hơn.