Xem xét quyền riêng tư, nếu nhìn từ một góc độ khác sẽ nhận ra rằng việc đưa nó vào khung "xây dựng hạ tầng cơ sở" mới thực sự hợp lý cho nhiều dự án.

Nhiều dự án thích gắn mác cảm xúc mạnh mẽ cho quyền riêng tư, nhưng cách tiếp cận thực tế là phân tích vấn đề thành các khó khăn thực tế ở cấp độ kỹ thuật: trong môi trường được quản lý, làm thế nào để quyền riêng tư được thực thi hiệu quả, xác thực đáng tin cậy và sử dụng đúng đắn?

Blockchain truyền thống chú trọng vào tính minh bạch, ban đầu đã giảm thiểu chi phí tin cậy. Nhưng khi vào các tình huống tài chính phức tạp thì lại lộ rõ hạn chế. Mọi thứ đều phơi bày dưới ánh sáng mặt trời, các bên tham gia trở thành đối tượng bị giám sát quá mức, thông tin nhạy cảm thương mại dễ bị rò rỉ. Giải pháp thực sự không phức tạp đến vậy—liệu có thể để hệ thống xác minh bạn tuân thủ quy định mà không cần biết chính xác bạn là ai, đã làm gì? Zero-knowledge proof chính là công cụ phù hợp để làm điều này.

Xét về cấu trúc kỹ thuật, điều này giống như đang dành chỗ cho các tài sản tuân thủ trong tương lai. Các trường hợp như token chứng khoán hóa, sản phẩm tài chính được quản lý, thanh toán cấp tổ chức không thiếu các giải pháp blockchain, nhưng thiếu các logic nền tảng vừa bảo vệ quyền riêng tư vừa có thể qua kiểm toán. Các học giả đã chứng minh rằng mô hình hoàn toàn ẩn danh sẽ gặp khó trong kiểm toán, nhưng tính toán có thể xác minh lại (verifiable computation) lại giúp giảm thiểu chi phí tuân thủ. Thay vì đi theo con đường riêng, tiếp tục khai thác xu hướng này là lựa chọn hợp lý hơn.

Thêm một chi tiết đáng chú ý—cách xử lý token cũng giữ được tính lý trí. Không quá phô trương, mà tập trung vào an ninh mạng, khuyến khích người xác thực và chi phí tính toán quyền riêng tư. Trong ngắn hạn, có thể chưa tạo ra các xu hướng nóng, nhưng sẽ giúp hệ thống vận hành logic một cách thống nhất. Token thực chất chỉ là token, là phần tử cần thiết để hệ thống hoạt động, chứ không phải là công cụ giao dịch bị thúc đẩy bởi cảm xúc.

Khi ngành công nghiệp trưởng thành hơn, liệu blockchain có nên giống hạ tầng truyền thống, đặt sự ổn định và bền vững lên hàng đầu? Có vẻ câu trả lời là chắc chắn. Không cần lúc nào cũng chứng minh mình mang tính đột phá, mà từng bước hoàn thiện khả năng quyền riêng tư trong thực tế tuân thủ. Con đường này có vẻ khiêm tốn, không rực rỡ, nhưng có thể đi xa nhất.