#JapanBondMarketSell-Off

Thị trường trái phiếu Nhật Bản bán tháo: Sự tăng trưởng lợi suất rung chuyển thị trường toàn cầu năm 2026
Thị trường trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB), lâu nay được xem là một trong những thị trường ổn định và dự đoán nhất thế giới, đã bùng nổ trong tình trạng hỗn loạn chưa từng có trong vài ngày qua. Những gì bắt đầu như một chiến lược chính trị của Thủ tướng Sanae Takaichi đã trở thành một đợt bán tháo trái phiếu lịch sử, đẩy lợi suất lên mức cao kỷ lục và gây chấn động các thị trường tài chính toàn cầu. Sự kiện đầy kịch tính này nhấn mạnh tính mong manh của các nền kinh tế nợ nần nặng nề trong thời đại lạm phát gia tăng, căng thẳng địa chính trị và chính sách tiền tệ thắt chặt trên toàn thế giới.
Với nợ công của Nhật vượt quá 250% GDP, mức cao nhất trong các quốc gia phát triển, các nhà đầu tư hiện đang đặt câu hỏi về tính bền vững của chiến lược tài chính của nước này. Bài viết này cung cấp phân tích toàn diện, từng bước: nguyên nhân của đợt bán tháo, tác động ngay lập tức đến thị trường, cơ chế nền tảng, tác động lan tỏa toàn cầu, các diễn biến gần đây, triển vọng dài hạn và các chiến lược thực tế cho nhà đầu tư. Ngay cả những người mới bắt đầu với trái phiếu cũng sẽ thấy các giải thích dễ hiểu.

1. Nguyên nhân kích hoạt: Đề xuất cắt thuế của Takaichi & Chiến lược bầu cử đột ngột
Khủng hoảng bắt đầu vào ngày 19–20 tháng 1 năm 2026, khi Thủ tướng Takaichi công bố kế hoạch táo bạo tạm dừng thuế tiêu thụ đặc biệt 10% đối với thực phẩm trong hai năm. Chính sách này nhằm giảm bớt áp lực chi phí sinh hoạt trong bối cảnh lạm phát dai dẳng, được giới thiệu như một biện pháp kích thích thân thiện với cử tri.
Để củng cố sự ủng hộ cho chính sách này và các chính sách tham vọng khác, Takaichi giải thể Hạ viện và tổ chức bầu cử nhanh vào ngày 8 tháng 2 năm 2026, nhằm có được sự ủy thác mạnh mẽ hơn cho Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền.
Nhưng tại sao việc cắt thuế lại gây ra một đợt bán tháo trái phiếu lịch sử?
Tác động doanh thu: Thuế tiêu thụ của Nhật tạo ra hàng nghìn tỷ yên mỗi năm. Việc cắt giảm, dù tạm thời, có thể tạo ra khoảng cách ngân sách từ 5–7 nghìn tỷ yên (~30–45 tỷ USD).
Tín hiệu chi tiêu: Nền tảng của Takaichi gợi ý về một chính sách kích thích rộng rãi, bao gồm chi tiêu quốc phòng và các ưu đãi kinh tế, gợi nhớ đến Abenomics của Abe nhưng không có cùng mức kiểm soát tài chính.
Chấn động niềm tin nhà đầu tư: Thị trường hiểu rằng sự kết hợp giữa cắt thuế + kích thích + giảm hỗ trợ của BOJ là công thức cho việc vay nợ của chính phủ tăng cao, làm giảm niềm tin vào kỷ luật tài chính của Nhật.
Không chắc chắn toàn cầu: Các đe dọa về thuế của Tổng thống Trump đối với Greenland đã làm tăng tâm lý rút lui khỏi rủi ro, làm tăng lo lắng của nhà đầu tư.
Tóm lại, đây là một cơn bão hoàn hảo: chi tiêu nhiều hơn, thuế thu nhập ít hơn và hỗ trợ của ngân hàng trung ương giảm đi — tất cả đều báo hiệu rủi ro cao hơn cho các nhà nắm giữ trái phiếu.

2. Thảm họa thị trường ngay lập tức: Tăng trưởng lợi suất lịch sử & Bán tháo hoảng loạn
Phản ứng diễn ra nhanh chóng và dữ dội. Giá trái phiếu giảm mạnh, đẩy lợi suất — vốn di chuyển ngược chiều với giá — tăng vọt lên mức chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ:
| Trái phiếu | Chuyển động lợi suất | Ghi chú chính |
|--------------|---------------------|----------------|
| 40 Năm JGB | +27–29 điểm cơ bản lên 4.215% | Lần đầu vượt 4% kể từ 2007, mức tăng lớn nhất trong một ngày kể từ 2003 |
| 30 Năm JGB | +25 điểm cơ bản lên 3.85% | Chuyển động hàng ngày lớn nhất kể từ "Ngày Giải phóng" 2025 |
| 20 Năm JGB | +22 điểm cơ bản lên 3.47% | Nhu cầu đấu thầu yếu (đặt giá thấp hơn 2 lần), cảnh báo về khẩu vị nhà đầu tư |
| 10 Năm JGB | +18.5 điểm cơ bản lên 2.38% | Cao nhất kể từ 1999, tốc độ tăng nhanh nhất kể từ khi BOJ nới lỏng giới hạn lợi suất năm 2022 |

Các động thái chính:
- Các nhà đầu tư nước ngoài (~10–15% trái phiếu JGB) dẫn đầu làn sóng rút lui, làm tăng tính biến động.
- Khối lượng giao dịch tăng vọt trong bối cảnh thanh khoản mỏng, đặc biệt trong các phiên châu Á.
- Yên yếu đi đến khoảng 158/USD, khi lợi suất cao không thu hút dòng vốn chảy vào.
- Vàng tăng gần 4.700 USD/oz như một biện pháp phòng hộ an toàn.
- Hiệu ứng dây chuyền giống như hoảng loạn thị trường hơn là điều chỉnh dần dần. Giao dịch thuật toán và tâm lý thận trọng đã thúc đẩy sự sụp đổ nhanh chóng.

3. Tại sao lo ngại về tài chính lại gây sốc trái phiếu: Giải thích cơ chế
Trái phiếu nhạy cảm không chỉ với các tiêu đề chính sách mà còn với kỳ vọng của thị trường về tính bền vững tài chính:
Lo ngại về tính bền vững tài chính: Việc Nhật phục vụ nợ phụ thuộc vào lợi suất cực thấp. Cắt thuế làm tăng thâm hụt (~5% GDP) và yêu cầu phát hành trái phiếu nhiều hơn. Nếu cầu giảm, lợi suất sẽ tăng, phản ánh hành vi "cảnh sát trái phiếu".
Kỳ vọng lạm phát & lãi suất: Lạm phát hiện ở mức 2–3%, tăng từ nhiều thập kỷ giảm phát. Trái phiếu cố định mất đi sức hấp dẫn thực tế, đặc biệt khi hỗ trợ của BOJ qua QE chậm lại.
Gỡ bỏ carry trade: Lợi suất JGB tăng làm gián đoạn các chiến lược carry trade dựa vào yên, buộc phải bán ra cổ phiếu Mỹ, trái phiếu kho bạc và thị trường mới nổi, làm tăng tính biến động.
Động thái của nhà đầu tư nước ngoài: Các nhà đầu tư nước ngoài, trước đây bị thu hút bởi yếu tố yên yếu, đang rút vốn về nước trong bối cảnh bình thường hóa lãi suất toàn cầu.
Quan hệ địa chính trị: Đợt bán tháo trùng với căng thẳng thương mại Mỹ–Châu Âu gia tăng, làm tăng tâm lý rút lui khỏi rủi ro toàn cầu.
Kết luận: Thị trường đang báo hiệu rằng mô hình vay nợ kéo dài hàng thập kỷ của Nhật có giới hạn, đặc biệt trong bối cảnh lãi suất toàn cầu tăng và mở rộng tài chính.

4. Tác động lan tỏa toàn cầu: Từ Tokyo ra thế giới
Thị trường trái phiếu trị giá 7.6 nghìn tỷ USD của Nhật là thị trường lớn thứ hai thế giới, vì vậy khủng hoảng lan rộng nhanh chóng:
Thị trường trái phiếu toàn cầu:
- Khoảng 9 điểm cơ bản tăng ở trái phiếu kho bạc 30 năm của Mỹ, 6 điểm cơ bản ở kỳ hạn 10 năm.
- Lợi suất kỳ hạn 10 năm của Anh & Canada tăng 4–6 điểm cơ bản; trái phiếu bund của Đức tăng 2.8 điểm cơ bản.
Cổ phiếu & tiền tệ:
- S&P 500 giảm 1–2%; Nikkei 225 giảm 2.5%.
- Gỡ bỏ carry trade ảnh hưởng đến các thị trường mới nổi: won Hàn Quốc, rupee Ấn Độ đạt mức thấp nhiều tháng.
Tài sản trú ẩn an toàn:
- Vàng tăng vọt; USD ban đầu yếu đi rồi ổn định.
Khủng hoảng cho thấy một chính sách nội địa của Nhật có thể lan tỏa qua các thị trường toàn cầu, ảnh hưởng từ trái phiếu đến tiền tệ đến hàng hóa.

5. Điểm xoay chiều: Phục hồi một phần & Giảm căng thẳng
Đến ngày 21 tháng 1 năm 2026, hoảng loạn giảm nhẹ:
Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama kêu gọi bình tĩnh, gợi ý về khả năng mua lại trái phiếu.
Lãnh đạo phe đối lập Yuichiro Tamaki đề xuất các can thiệp của BOJ để ổn định lợi suất.
Bộ trưởng Kho bạc Mỹ Scott Bessent liên hệ, thể hiện nhận thức về rủi ro lan tỏa.
Phản ứng thị trường:
Lợi suất trái phiếu 40 năm giảm 17 điểm cơ bản xuống 4.04%; trái phiếu 30 năm xuống 3.71%.
Cổ phiếu phục hồi một phần, yên ổn định.
Tập trung vào cách mà trái phiếu JGB rất nhạy cảm với các tiêu đề — nỗi sợ thúc đẩy bán tháo ngay lập tức, sự trấn an tạo ra tạm thời cảm giác yên tâm.

6. Ảnh hưởng dài hạn đến năm 2026
Kịch bản tiêu cực:
Chính sách kích thích quyết liệt của Takaichi có thể duy trì lợi suất cao, gây áp lực lên các ngân hàng và kích hoạt khủng hoảng nợ.
Lãi suất toàn cầu có thể tăng, trì hoãn các đợt cắt giảm của Fed và làm chậm tăng trưởng.
Yên yếu trên 160 có thể thúc đẩy xuất khẩu nhưng cũng làm tăng lạm phát nhập khẩu.
Kịch bản tích cực:
Kết quả bầu cử trung hòa hoặc các can thiệp của BOJ có thể giới hạn lợi suất.
Lãi suất cao hơn thúc đẩy kỷ luật tài chính, có lợi cho người tiết kiệm dài hạn.
JGB vẫn có thể đóng vai trò như một hàng rào chống lại lạm phát đình trệ toàn cầu hoặc các cú sốc địa chính trị.
Tác động ngành:
Ngân hàng Nhật có thể gặp khó khăn; các nhà xuất khẩu hưởng lợi từ yên yếu.
Thị trường mới nổi dễ bị tổn thương do gỡ bỏ carry trade.
Vàng và tiền điện tử có thể tăng giá như các phương tiện lưu trữ giá trị thay thế.

7. Sổ tay nhà đầu tư: Chiến lược ứng phó trong thời kỳ biến động
Ngắn hạn:
Theo dõi cuộc họp của BOJ (Ngày 23–24 tháng 1) và các cuộc thăm dò bầu cử.
Sử dụng lệnh dừng lỗ cho các vị trí trái phiếu JGB.
Xem xét bán khống trái phiếu dài hạn qua ETF nếu biến động tăng cao.
Trung hạn:
Đa dạng hóa sang trái phiếu kho bạc Mỹ, vàng hoặc các nơi trú ẩn an toàn khác.
Tích trữ cổ phiếu các nhà xuất khẩu Nhật khi yên giảm nếu lạc quan về tăng trưởng nội địa.
Các tín hiệu cần theo dõi:
Bài phát biểu chiến dịch của Takaichi
Nhu cầu đấu thầu trái phiếu JGB
Tỷ giá Yen/USD
Dữ liệu lợi suất toàn cầu & lạm phát
Tư duy:
Đây là lo ngại về tài chính, không phải sụp đổ hệ thống. Các sự kiện trong quá khứ (ví dụ, drama giới hạn lợi suất 2022) cho thấy sự phục hồi là có thể — nhưng chỉ dành cho nhà đầu tư chuẩn bị kỹ lưỡng.
‌ ‌