Khi thanh khoản toàn cầu co lại: bitcoin và bộ ba bùng nổ gồm lương, lạm phát và lãi suất Nhật Bản

Tuần lễ sắp khép lại sẽ mang đến ba điểm ngoặt quyết định cho các thị trường tài chính toàn cầu. Dữ liệu về tiền lương phi nông nghiệp của Mỹ (Non-Farm Payrolls), báo cáo lạm phát CPI của Hoa Kỳ và dự kiến tăng lãi suất của Ngân hàng Nhật Bản đều là những chất xúc tác cho một làn sóng thanh khoản đang rút lui nhanh chóng. Bitcoin, với tư cách là một tài sản có hồ sơ beta 4 tuần đặc biệt nhạy cảm với biến động thanh khoản, hiện đang bị mắc kẹt trong động thái vĩ mô rộng lớn hơn này, dần mất đi vị thế huyền thoại của “nơi trú ẩn an toàn”.

Tiền lương phi nông nghiệp: sự chậm trễ làm đảo lộn cách hiểu

Báo cáo về Non-Farm Payrolls tháng 9 là một trường hợp đặc biệt của sự lỗi thời thông tin. Ban đầu dự kiến công bố vào đầu tháng 10, việc đóng cửa chính phủ kéo dài 48 ngày đã hoãn phát hành, biến dữ liệu này thành một “gương phản chiếu” của thị trường hơn ba tuần trước đó.

Các tác động diễn ra trên ba mặt trận:

Cộng đồng kinh tế dự đoán trung bình 54.000 việc làm mới trong tháng 9, tăng so với 22.000 của tháng 8, mặc dù vẫn phù hợp với thị trường lao động yếu ớt. Tuy nhiên, Goldman Sachs đề xuất một dự báo tích cực hơn với 80.000 việc làm, tạo ra một chênh lệch đáng kể mà thị trường sẽ phải xử lý. Sự khác biệt này nhằm lấp đầy khoảng trống thông tin tích tụ trong những tuần đóng cửa chính phủ.

Các điều chỉnh hồi tố của tháng 7 và 8 là rất quan trọng. Một số nhà quan sát cho biết, điều chỉnh hàng năm có thể lên tới 800.000 đơn vị. Một sự co lại mạnh mẽ như vậy của lực lượng lao động trước đó sẽ hoàn toàn định hình lại hướng đi dự kiến của Cục Dự trữ Liên bang, mở ra khả năng cắt lãi suất quyết đoán và thường xuyên hơn.

Ngược lại, tính hữu ích trong quyết định của báo cáo này đối với Fed vẫn hạn chế: Chủ tịch Powell mô tả bối cảnh pháp lý hiện tại như “lái xe trong sương mù”. Thị trường do đó có thể phản ứng vừa phải, trừ khi có những bất ngờ thống kê lớn.

CPI và vòng siết chặt tiền tệ của Nhật Bản

Ngoài tiền lương, trung tâm của cơn bão tập trung vào hai cú sốc liên tiếp có tính chất địa chấn.

Lạm phát vẫn là nút thắt gordian của Mỹ. CPI tháng 11, bị hoãn do shutdown, sẽ được công bố vào thứ Năm. Các kỳ vọng đều hướng tới mức biến động hàng tháng là 0,3%, giữ cho số liệu hàng năm quanh mức 3%. Tuy nhiên, rủi ro là rõ ràng: việc thiếu dữ liệu kéo dài có thể đã che giấu một mức tăng lên tới 3,1%. Nếu các con số này vượt quá dự báo, câu chuyện của Fed sẽ lại chuyển sang hướng “diều hâu”, thu hẹp kỳ vọng nới lỏng và làm tăng điều kiện tài chính toàn cầu.

Lạm phát trong dịch vụ tiếp tục là động lực chính của sự kiên trì này, là một trở ngại liên tục đối với kỳ vọng giảm phát.

Quyết định của Ngân hàng Nhật Bản ngày 19 tháng 12 sẽ là một bước ngoặt. Thị trường dự đoán xác suất tăng lãi suất 25 điểm cơ bản là 94%, đưa lãi suất chuẩn từ 0,50% lên 0,75%. Sự tăng này không phải là một bước tăng nhỏ thường lệ: đây là mức tăng hàng năm lớn nhất trong vòng 35 năm của tổ chức này, đánh dấu sự kết thúc của một kỷ nguyên chính sách tiền tệ siêu mở rộng. Đến năm 2025, các đợt tăng lãi suất sẽ tích lũy khoảng 0,5%, tạo ra một chuyển động địa chấn trong cấu trúc tài chính của Nhật Bản.

Carry trade của yên: bóng ma của sự thanh lý đồng bộ

Ảnh hưởng của việc tăng lãi suất của Nhật vượt ra ngoài biên giới quốc gia, tác động trực tiếp đến hệ thần kinh của tài chính toàn cầu: carry trade của yên, chiến lược đã tồn tại hàng thập kỷ trong danh mục của các nhà đầu tư quốc tế.

Cơ chế rất đơn giản nhưng mạnh mẽ: các nhà tài chính vay yên với lãi suất thấp, đổi ra đô la hoặc các đồng tiền khác có lợi suất cao hơn, mua trái phiếu Kho bạc Mỹ, cổ phiếu Mỹ hoặc thậm chí các tài sản thay thế như bitcoin. Dòng chảy này đã liên tục cung cấp thanh khoản toàn cầu.

Việc Ngân hàng Nhật Bản tăng lãi suất tác động theo hai hướng bổ sung:

Việc tăng chi phí vốn bằng yên ngay lập tức ảnh hưởng đến cân đối của các nhà giao dịch. Đồng thời, việc tăng lãi suất thường làm tăng giá trị đồng tiền địa phương, tạo ra sự khác biệt về tỷ giá gây tổn thất lớn cho các nhà đầu tư. Sự kết hợp này kích hoạt “quy trình tháo dỡ các vị thế”: bán tháo rộng rãi cổ phiếu Mỹ, trái phiếu chính phủ, bitcoin và các loại tài sản khác để quy đổi ra yên và trả nợ vay.

Chuỗi thanh lý này là rủi ro vĩ mô trực tiếp và tàn khốc nhất đối với bitcoin. Lịch sử đã cung cấp một tiền lệ rõ ràng: tháng 3, tháng 7 năm 2024 và tháng 1 năm 2025 đều ghi nhận các đợt giảm trên 20% liên quan đến các đợt tăng lãi suất của Nhật trước đó.

Tuy nhiên, theo phân tích của CICC, hai yếu tố giảm thiểu cú sốc ngay lập tức: việc tăng lãi suất đã được thị trường dự đoán rộng rãi, và quy mô carry trade hiện tại vẫn thấp hơn đỉnh của năm 2024. Nguy cơ thực sự sẽ xuất hiện nếu việc tăng lãi suất kết hợp với các sự kiện vĩ mô bất ngờ, như CPI vượt mức dự kiến, tạo ra cộng hưởng giữa tâm lý chung và giao dịch thuật toán, làm tăng áp lực giảm giá.

Bitcoin như một tài sản có beta cao: khi thanh khoản rút lui

Trong bối cảnh thanh khoản toàn cầu co lại này, các câu chuyện nội tại về bitcoin—halving, ETF spot—tạm thời mất đi sức hút. Giá cả phản ánh bản chất thực của tài sản.

Từ “vàng kỹ thuật số” sang công cụ đầu cơ: bitcoin đã lâu được so sánh với vàng. Tuy nhiên, trong chu kỳ thắt chặt này, mối liên hệ của nó với công nghệ Nasdaq đã trở nên rõ ràng, phơi bày bản chất của nó như một tài sản cực kỳ nhạy cảm với biến động thanh khoản. Trong chế độ lãi suất thực cao, bitcoin—không tạo ra dòng tiền—gặp phải sự mất hấp dẫn hệ thống.

Cấu trúc kỹ thuật cho thấy độ mong manh cực độ. Giá đã giảm đáng kể so với đỉnh đầu năm 2025, dao động liên tục dưới các mức hỗ trợ quan trọng. Các chỉ số tâm lý đang ở vùng cực đoan sợ hãi. Khi giá xuyên thủng dưới 86.000 đô la, thị trường đã ghi nhận thanh lý gần 600 triệu đô la trong 24 giờ, chủ yếu là các vị thế mua đòn bẩy, cho thấy sự quét sạch của các hoạt động đầu cơ có đòn bẩy và độ dễ tổn thương cực cao của cấu trúc thị trường.

Dự báo của các tổ chức trong quý 1 đã bị phủ nhận nặng nề. Các nhà chơi chính dự đoán bitcoin sẽ đạt 150.000 đô la hoặc thậm chí hơn 200.000 đô la vào cuối năm, dựa trên dòng ETF và các đợt cắt giảm của Fed. Khoảng cách này so với thực tế hiện tại cho thấy một sai lầm nghiêm trọng: phân tích bitcoin ngoài khung cảnh thanh khoản vĩ mô toàn cầu là một sai lầm chết người.

Các diễn biến có thể và chiến lược tồn tại

Trong phần còn lại của tuần, thị trường sẽ định hình rõ ràng hơn về giá bitcoin dựa trên dữ liệu CPI thực tế và quyết định của Ngân hàng Nhật Bản, với ba kịch bản khả thi.

Nếu CPI ổn định và Ngân hàng Nhật Bản gợi ý thận trọng trong tương lai, thị trường có thể hiểu rằng “tin xấu đã hết”. Bitcoin có thể bật trở lại kỹ thuật trên các mức hỗ trợ hiện tại (phạm vi 86.000-88.000 đô la), nhưng chỉ là tạm dừng, không phải là một sự đảo chiều cấu trúc.

Kết hợp CPI mạnh và tăng lãi của BoJ theo dự kiến là rủi ro tối đa. Trong kịch bản này, bitcoin không gặp kháng cự để bước vào giai đoạn giảm giá mới; việc phá vỡ các mức hỗ trợ chính có thể đẩy tài sản xuống 78.000 đô la hoặc thấp hơn.

Một khả năng thứ ba—một cú sốc “cáo đen”—có thể kích hoạt một làn sóng tháo chạy hệ thống khỏi rủi ro. Trong trường hợp này, bitcoin sẽ mất mọi tính độc lập, theo sát các tài sản cổ phiếu trong một vòng xoáy khủng hoảng thanh khoản.

Đối với nhà đầu tư, chiến lược khôn ngoan nhất vẫn là “dự trữ thanh khoản, ưu tiên phòng thủ trước mọi yếu tố khác” cho đến khi Ngân hàng Nhật Bản ra quyết định vào thứ Sáu. Điểm cân bằng thực sự của thị trường sẽ chỉ xuất hiện khi cơn hoảng loạn do co lại thanh khoản toàn cầu đã hoàn toàn phản ánh vào giá. Sự phục hồi của bitcoin tất yếu sẽ đi kèm với việc Fed chuyển hướng rõ ràng sang chính sách nới lỏng và thanh lý hoàn toàn carry trade toàn cầu. Cho đến lúc đó, mọi nỗ lực chống lại dòng chảy đều có nguy cơ bị cuốn trôi bởi làn sóng rút lui.