3 xu hướng lớn định hình lại đầu tư tiền mã hóa vào năm 2026

Tác giả: a16z crypto

Biên dịch: Whitepaper Blockchain

1：Thêm nhiều khoản đầu tư mới, cùng với sự trở lại của một số mô hình kinh doanh cũ

AI tiếp tục bùng nổ vào năm 2025, đầu tư vào tiền mã hóa cũng bắt đầu phục hồi vào cuối năm đó. Tôi rất vui khi thấy xu hướng này sẽ kéo dài đến năm 2026. Stablecoin là tâm điểm tất yếu, do đó lượng lớn hoạt động giao dịch tập trung vào lĩnh vực kết hợp giữa tiền mã hóa và công nghệ tài chính (Fintech). Đáng chú ý là, điều này bao gồm sự trở lại của các mô hình kinh doanh truyền thống: hầu hết các hoạt động của stablecoin không còn sinh lợi dựa trên mô hình Token network nữa, mà thay vào đó là thu lợi nhuận dựa trên tỷ lệ giao dịch (take rate).

2：Một số lĩnh vực nổi bật trong các khoản đầu tư mới: thị trường dự đoán, DeFi và stablecoin

Lĩnh vực nổi bật đầu tiên là các ứng dụng và dịch vụ xây dựng quanh thị trường dự đoán (prediction markets). Khi các nền tảng này ngày càng phát triển, các dịch vụ hỗ trợ phía trên cũng đang được xây dựng, tôi tin rằng chúng có tiềm năng tăng trưởng lớn.

Ngoài ra, với khả năng luật hóa theo dạng nào đó của thị trường vào năm 2026, chúng ta sẽ thấy sự tăng trưởng liên tục của các ứng dụng DeFi tại Mỹ, cùng với sự quan tâm ngày càng tăng của các tổ chức tài chính truyền thống (TradFi) đối với các thị trường này. Sau khi dự luật 《GENIUS》 được thông qua, chúng ta đã chứng kiến xu hướng bùng nổ của các hoạt động stablecoin tương tự.

Một thể loại khác là các phương thức thanh toán dựa trên agentic và stablecoin. Internet ban đầu không được thiết kế cho các agent, thậm chí có thể nói là để phòng chống hoạt động tự động. Nhưng khi các agent trở thành các chủ thể kinh tế đại diện cho người dùng trong các giao dịch, một số kiến trúc internet cần được thiết kế lại để hỗ trợ chúng. Trong mô hình agentic mới, stablecoin chắc chắn sẽ trở thành phương thức thanh toán bản địa.

3：Thời kỳ IPO của các công ty tiền mã hóa

Sau quý 1 năm 2025, các tổ chức tài chính thể hiện sự quan tâm chưa từng có đối với tiền mã hóa, dẫn đến các chỉ số hoạt động của các dịch vụ cung cấp cho lĩnh vực này tăng mạnh: bao gồm các nhà lưu ký, các công ty hạ tầng stablecoin, các nền tảng giao dịch tổ chức, v.v. Nhiều công ty trong số này đã gần đạt đến quy mô cần thiết để IPO trong năm nay, và hoàn toàn có khả năng thực hiện IPO vượt bậc vào năm 2026.

Chuyển động tiếp theo: Xu hướng quyền riêng tư năm 2026

Quyền riêng tư là điều kiện tiên quyết để chuyển giao tài chính toàn cầu lên chuỗi, và dự kiến sẽ trở thành hàng rào cạnh tranh lớn nhất của lĩnh vực tiền mã hóa. Dưới đây là quan điểm của nhóm chúng tôi (và một số cộng tác viên khách mời) về tương lai của quyền riêng tư trên chuỗi.

Vấn đề của các ứng dụng nhắn tin tức thời năm nay không chỉ là làm thế nào chống lại các cuộc tấn công lượng tử, mà còn là làm thế nào để thực hiện phi tập trung hóa

Khi thế giới chuẩn bị cho máy tính lượng tử, nhiều ứng dụng liên lạc dựa trên mã hóa (như Apple, Signal, WhatsApp) đã đi đầu. Vấn đề là, mỗi công cụ nhắn tin tức thời phổ biến đều dựa vào niềm tin vào các máy chủ riêng tư do một tổ chức duy nhất vận hành. Những máy chủ này rất dễ trở thành mục tiêu bị chính phủ đóng cửa, cài đặt backdoor hoặc ép cung cấp dữ liệu cá nhân.

Nếu một quốc gia có thể đóng cửa các máy chủ, hoặc một công ty sở hữu chìa khóa của các máy chủ riêng, thì mã hóa lượng tử còn hữu ích gì? Các máy chủ riêng tư cần “tin tưởng tôi”, còn không có máy chủ riêng tư thì nghĩa là “bạn không cần tin tưởng tôi”. Giao tiếp không cần trung gian. Giao tiếp cần một giao thức mở không tin tưởng ai.

Con đường đạt được điều này là phi tập trung hóa mạng lưới: không có máy chủ riêng tư, không có ứng dụng đơn lẻ, mã nguồn mở hoàn toàn, cùng với các mã hóa hàng đầu bao gồm cả các công nghệ chống lại mối đe dọa lượng tử. Với mạng mở, không cá nhân, công ty, tổ chức phi lợi nhuận hay quốc gia nào có thể tước đoạt khả năng giao tiếp của chúng ta. Ngay cả khi một quốc gia hoặc công ty đóng cửa một ứng dụng, ngày hôm sau sẽ có 500 phiên bản mới xuất hiện. Đóng một nút mạng, dưới các khuyến khích kinh tế của blockchain, các nút mới sẽ lập tức lấp đầy chỗ trống.

Khi mọi người sở hữu tin nhắn của mình qua khóa như sở hữu tiền, mọi thứ sẽ thay đổi. Ứng dụng có thể thay đổi, nhưng mọi người sẽ luôn kiểm soát tin nhắn và danh tính của mình; người dùng cuối giờ đây có thể sở hữu tin nhắn của chính mình, ngay cả khi họ không sở hữu chính ứng dụng đó. — Shane Mac, Đồng sáng lập kiêm CEO của XMTP Labs

Chúng ta sẽ bước vào “bí mật như dịch vụ”, biến quyền riêng tư thành hạ tầng nền tảng cốt lõi

Sau mỗi mô hình, agentic và tự động hóa đều dựa trên một yếu tố đơn giản: dữ liệu. Nhưng hiện nay, hầu hết các đường ống dữ liệu — dù là đầu vào cho mô hình hay đầu ra từ mô hình — đều không minh bạch, dễ biến đổi và không thể kiểm tra được.

Điều này không vấn đề đối với một số ứng dụng tiêu dùng, nhưng nhiều ngành như tài chính và y tế yêu cầu các công ty phải giữ bí mật dữ liệu nhạy cảm. Đây cũng là rào cản lớn hiện tại để các tổ chức thực hiện Token hóa tài sản thế giới thực (RWA).

Tôi đặc biệt quan tâm đến kiểm soát truy cập dữ liệu: ai kiểm soát dữ liệu nhạy cảm? Dữ liệu di chuyển như thế nào? Ai (hoặc cái gì) có thể truy cập? Nếu không có kiểm soát truy cập dữ liệu, những ai muốn giữ bí mật dữ liệu hiện chỉ có thể dùng dịch vụ tập trung hoặc xây dựng hệ thống tùy chỉnh — điều này không chỉ tốn thời gian, công sức mà còn cản trở các tổ chức tài chính truyền thống tận dụng tối đa lợi thế quản lý dữ liệu trên chuỗi. Khi các hệ thống agentic bắt đầu tự duyệt, giao dịch và ra quyết định, người dùng và tổ chức cần các đảm bảo về mật mã học, chứ không phải “tin tưởng hết mức có thể”.

Đó là lý do tại sao tôi cho rằng chúng ta cần “bí mật như dịch vụ” (secrets-as-a-service): công nghệ mới cung cấp các quy tắc truy cập dữ liệu có thể lập trình được, mã hóa phía khách hàng và quản lý khóa phi tập trung, để thực thi ai được giải mã, trong điều kiện nào và thời gian giải mã… tất cả đều được thực thi trên chuỗi.

Kết hợp hệ thống dữ liệu có thể xác minh, “bí mật” sẽ trở thành một phần của hạ tầng công cộng nền tảng của internet, chứ không còn là một plugin ứng dụng sửa chữa sau, qua đó quyền riêng tư trở thành hạ tầng cốt lõi. — Adeniyi Abiodun, Giám đốc sản phẩm kiêm Đồng sáng lập của Mysten Labs

An toàn thử nghiệm sẽ chuyển từ “mã là luật” sang “quy chuẩn là luật”

DeFi năm ngoái đã trải qua các cuộc tấn công mạng vào một số giao thức lâu đời, có đội ngũ mạnh, đã qua kiểm toán cẩn thận và vận hành nhiều năm. Những sự kiện này làm nổi bật một thực tế khó xử: các tiêu chuẩn an toàn hiện tại phần lớn vẫn dựa trên các phương pháp thủ công, dựa trên kinh nghiệm từng trường hợp.

Để trưởng thành hơn trong năm nay, an toàn DeFi cần chuyển từ mô hình phát hiện lỗ hổng sang thiết kế các thuộc tính của hệ thống, và từ “cố gắng hết sức” sang phương pháp dựa trên nguyên tắc:

Trong giai đoạn tĩnh / trước khi triển khai (kiểm thử, kiểm toán, xác thực hình thức), điều này có nghĩa là chứng minh một cách hệ thống các bất biến toàn cục (global invariants), chứ không chỉ xác minh các thuộc tính cục bộ được chọn lọc thủ công. Hiện tại, nhiều nhóm đang phát triển các công cụ chứng minh hỗ trợ AI giúp viết các quy chuẩn, đề xuất các bất biến, và giảm bớt gánh nặng của việc chứng minh thủ công tốn kém trước đây.

Trong giai đoạn động / sau khi triển khai (giám sát thời gian thực, thực thi thời gian thực, v.v.), các bất biến này có thể chuyển thành các hàng rào bảo vệ thời gian thực: lớp phòng thủ cuối cùng. Những hàng rào này sẽ được mã hóa trực tiếp thành các xác nhận khi chạy, mỗi giao dịch đều phải đáp ứng.

Hiện tại, chúng ta không còn giả định rằng đã bắt được mọi lỗ hổng, mà thay vào đó, các thuộc tính an toàn quan trọng sẽ được thực thi trong chính mã, tự động hoàn nguyên các giao dịch vi phạm các thuộc tính này.

Điều này không chỉ là lý thuyết. Trong thực tế, hầu hết các lỗ hổng khai thác đã từng xảy ra đều sẽ kích hoạt các kiểm tra này trong quá trình thực thi, từ đó tiềm năng chấm dứt hành vi tấn công của hacker. Do đó, xu hướng “mã là luật” đã phát triển thành “quy chuẩn là luật” (spec is law): ngay cả các cuộc tấn công mới cũng phải đáp ứng các thuộc tính an toàn giữ cho hệ thống toàn vẹn, khiến các cuộc tấn công còn lại trở nên nhỏ bé hoặc cực kỳ khó thực hiện. — Daejun Park, nhóm kỹ thuật của a16z crypto