APY và APR trong crypto: tất cả những điều cần biết về lợi nhuận thực của khoản đầu tư

APY – đây không chỉ là con số, mà là tiền thật trong ví của bạn

Thị trường tiền điện tử đã lâu không còn là nơi để các nhà đầu tư chơi lướt sóng dựa trên biến động nữa. Ngày nay, đây là hệ sinh thái nơi mọi người có thể kiếm tiền thụ động: giữ coin để staking, cung cấp thanh khoản trong DeFi, gửi tiền trên các sàn giao dịch qua các sản phẩm tiết kiệm. Nhưng vấn đề là – một nửa nhà đầu tư chưa hiểu rõ chính xác họ đang kỳ vọng gì khi thấy lãi suất hấp dẫn bên cạnh đề xuất đầu tư.

Và đây xuất hiện câu hỏi chính: đó là APY hay APR? Bởi vì sự lựa chọn giữa chúng có thể khiến bạn bỏ lỡ hàng trăm hoặc thậm chí hàng nghìn đô la lợi nhuận mỗi năm.

Tại sao APY không chỉ là con số lớn hơn APR

APY (Lợi suất phần trăm hàng năm) – là lợi suất phần trăm hàng năm thể hiện số tiền bạn thực sự kiếm được trong vòng một năm, kể cả lãi được tái đầu tư nhiều lần.

APR (Lợi suất phần trăm hàng năm) – chỉ là lãi suất cơ bản hàng năm. Nó không tính đến phép thần kỳ của việc tái đầu tư lãi suất.

Điều này khác gì trong thực tế? Hãy tưởng tượng:

• 10% APR nghĩa là: bạn bỏ 1000 đô la, sau một năm nhận được $100 lợi nhuận. Tổng cộng là 1100 đô. Vậy thôi.
• 10% APY với lãi ghép hàng ngày nghĩa là: tiền của bạn làm việc mỗi ngày, lãi cộng dồn vào số dư, và ngày hôm sau số tiền đã tăng sẽ tiếp tục sinh lợi. Sau một năm, bạn sẽ có khoảng $105.16, và vốn của bạn sẽ là $1105.16.

Sự chênh lệch $5.16 nghe có vẻ không ấn tượng, nhưng trên các khoản lớn và thời gian dài, sự khác biệt này trở nên theo cấp số nhân.

Cách hoạt động của lãi kép: công thức và ví dụ

Công thức APY như sau:

APY = ((1 + r/n)^n – 1

Trong đó:

• r = lãi suất danh nghĩa )APR( dưới dạng số thập phân
• n = số kỳ ghép lãi trong một năm

Nếu ghép lãi hàng ngày, thì n=365. Nếu theo giờ, n=8760.

Ví dụ cụ thể: bạn thấy đề xuất staking với 5% hàng năm và ghép lãi hàng ngày.

APY = )(1 + 0.05/365)^365 – 1 ≈ 0.05127, hay 5.127%

Có vẻ như chênh lệch 0.127% là nhỏ. Nhưng với $10,000, đó đã là $12.70 lợi nhuận thêm mỗi năm. Còn nếu bạn đầu tư $100,000 – đó đã là (hàng năm). Trong dài hạn $127 3-5 năm(, với điều kiện tái đầu tư, sự chênh lệch này tăng theo cấp số nhân.

Bảng: cách APY tăng theo các mức lãi suất )ghép lãi hàng ngày(

Bạn có nhận ra quy luật không? Càng cao lãi suất cơ bản, thì phần thưởng từ ghép lãi càng lớn.

APY xuất hiện trong crypto ở đâu: staking, DeFi, sàn giao dịch

) Staking coin PoS

Trong các blockchain như Ethereum ###sau Merge(, Cardano, Solana, Polkadot, phần thưởng xác thực giao dịch thể hiện rõ qua APY. Tại sao? Bởi vì phần thưởng thường tự động cộng vào staking của bạn )được gọi là restaking(, và ngay lập tức bắt đầu sinh ra phần thưởng mới.

APY trong staking phụ thuộc vào:

• Sản lượng coin mới – số lượng coin được tạo ra bởi mạng lưới
• Tổng lượng trong staking – nếu nhiều người staking cùng một coin, phần của mỗi người sẽ nhỏ hơn
• Phí của validator – nếu bạn staking qua pool, validator lấy phần trăm của mình
• Thời gian khóa – càng dài bạn sẵn sàng khóa coin, APY có thể càng cao

) Các sản phẩm tiết kiệm trên sàn

Các sàn crypto cho phép gửi tiền theo hai dạng:

Tài khoản linh hoạt ###Flexible(: gửi và rút bất cứ lúc nào, nhưng APY thấp hơn )thường 2-5% cho các coin phổ biến(.

Tài khoản cố định )Locked(: khóa tiền trong 7, 30, 60 hoặc 90 ngày, nhận APY cao hơn )đôi khi lên tới 10-15% hoặc hơn(. Lãi ghép hàng ngày hoặc cuối kỳ.

) DeFi: các pool thanh khoản và giao thức cho vay

Tình hình phức tạp hơn:

Supply APY – lợi nhuận bạn nhận được khi cung cấp crypto vào pool cho người vay. Cầu vay cao – lợi nhuận của nhà cung cấp thanh khoản cao. Lãi ghép từng block.

Borrow APR – lãi suất cho người vay ###thường ghi rõ APR để số liệu thấp hơn(. Nếu lãi suất tái đầu tư, có thể quy đổi ra APY.

Farm yield – khi bạn linh hoạt di chuyển tiền giữa các pool để tối đa hóa lợi nhuận. Ở đây, APY có thể cực cao )100%, 500%, 1000%(, nhưng rủi ro cũng rất lớn.

Cách chọn: so sánh đúng APY của các nền tảng khác nhau

Nguyên tắc 1: luôn so sánh APY, không phải APR. Nếu nền tảng chỉ ghi APR – hỏi về tần suất ghép lãi.

Nguyên tắc 2: với cùng APR, chọn ghép lãi thường xuyên hơn. Ghép hàng ngày luôn tốt hơn hàng tháng.

Nguyên tắc 3: nhớ về phí. APY cao có thể bị “ăn” bởi phí rút hoặc quản lý. Luôn xem kỹ điều khoản nhỏ.

Nguyên tắc 4: APY cực cao )500%+( – là các dự án mới, rủi ro lớn hoặc chương trình khuyến mãi tạm thời. Đừng kỳ vọng chúng tồn tại lâu.

Nguyên tắc 5: uy tín của nền tảng còn quan trọng hơn lãi suất. Tốt hơn kiếm 5% trên sàn uy tín, còn hơn mất tất cả vì nền tảng lạ với hứa hẹn 50%.

Công cụ tính APY: cần nhập gì

Không muốn tính thủ công? Dùng các công cụ online )hầu hết các sàn đều có(.

Bạn cần nhập:

1. Số tiền ban đầu – số tiền bạn đầu tư
2. APR – lãi suất danh nghĩa được đề xuất
3. Thời gian đầu tư – trong bao lâu )1 năm, 3 năm, 5 năm(
4. Tần suất ghép lãi – hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng
5. **)Tùy chọn( – các khoản đóng góp thêm nếu bạn định nạp tiền đều đặn

Công cụ sẽ hiển thị:

• APY thực tế
• Số tiền cuối kỳ
• Tổng lợi nhuận kiếm được

Ví dụ: $1000, 10% APR, ghép lãi hàng ngày, 1 năm = APY 10.516% = số cuối cùng $1105.16.

Những lỗi phổ biến khi chọn sản phẩm APY

❌ Lỗi 1: Nhầm lẫn APR với APY. Nhìn qua thì 12% APR nghe có vẻ tốt, nhưng nếu ghép lãi hàng tháng, thực tế APY sẽ là 12.68%.

❌ Lỗi 2: Bỏ qua biến động của tài sản cơ bản. Bạn nhận 10% trên coin giảm 40% – lỗ thực tế tính theo đô la.

❌ Lỗi 3: Quên thuế. Ở nhiều quốc gia, thu nhập crypto bị đánh thuế, cần tính vào.

❌ Lỗi 4: Đầu tư tất cả vào một sản phẩm. Dù APY cao, hãy phân tán rủi ro.

❌ Lỗi 5: Nghĩ rằng APY cao = rủi ro lớn. Đôi khi đúng, đôi khi không. Tự nghiên cứu )DYOR(.

Tại sao nhà đầu tư dài hạn cần APY như “Chén Thánh”

Nếu bạn dự định giữ crypto 3, 5 hoặc 10 năm, hiệu ứng lãi kép sẽ thể hiện rõ nhất. Ví dụ: bạn đầu tư $10,000 với APY 8% ghép lãi hàng năm.

Sau 10 năm: $21,589 )lợi nhuận $11,589(.

Với APR 8% không ghép lãi: $18,000 )lợi nhuận $8,000(.

Chênh lệch $3,589 – là tiền “miễn phí” bạn có được chỉ vì hiểu rõ cơ chế của APY.

Checklist cuối cùng trước khi đầu tư

✓ Đảm bảo đó là APY, không phải APR ✓ Kiểm tra tần suất ghép lãi ✓ Tìm hiểu tất cả phí )rút, quản lý, vào/ra( ✓ Đọc kỹ điều khoản về thời gian khóa ✓ Đánh giá uy tín nền tảng )đánh giá, audit bảo mật( ✓ Tính lợi nhuận thực tế bằng fiat )đô la/euro( ✓ Cân nhắc thuế theo quy định của bạn ✓ Đa dạng hóa – không bỏ tất cả vào một sản phẩm ✓ Nhớ rủi ro biến động của tài sản ✓ Tự nghiên cứu trước khi đầu tư

APY không phải là con số thần kỳ đảm bảo lợi nhuận. Nó là công cụ để đánh giá lợi nhuận thực tế. Sử dụng đúng, các khoản đầu tư crypto của bạn sẽ hiệu quả hơn.