Bối cảnh cung cấp Lithium toàn cầu: Nơi đặt trữ lượng và mỏ lithium lớn nhất thế giới

Xu hướng toàn cầu chuyển sang năng lượng sạch đã khiến lithium trở thành một mặt hàng ngày càng quan trọng. Khi sản xuất xe điện tăng tốc và lưu trữ năng lượng tái tạo mở rộng, nhu cầu về “kim loại pin” này tiếp tục tăng vọt. Theo các nhà phân tích ngành, nhu cầu lithium liên quan đến xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng dự kiến sẽ tăng hơn 30% mỗi năm đến năm 2025. Hiểu rõ các quốc gia kiểm soát các mỏ lithium lớn nhất thế giới và vận hành các mỏ lithium lớn nhất trở nên thiết yếu đối với các nhà đầu tư và nhà hoạch định năng lượng.

Trên toàn cầu, trữ lượng lithium tính đến năm 2024 ước tính khoảng 30 triệu tấn kim loại, theo US Geological Survey. Tuy nhiên, các trữ lượng này phân bố rất tập trung về địa lý, với bốn quốc gia kiểm soát hơn hai phần ba nguồn cung toàn cầu. Sự tập trung này tạo ra cả cơ hội lẫn rủi ro trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt khi nhu cầu quốc tế vẫn tiếp tục tăng cao.

Chile Chiếm Ưu Thế: Nhà Cung Cấp Lithium Lớn Nhất với Mỏ Foundation tại Salar de Atacama

Khi nói về trữ lượng và mỏ lithium lớn nhất thế giới, Chile chiếm vị trí trung tâm. Quốc gia Nam Mỹ này chiếm khoảng 9,3 triệu tấn trữ lượng — gần 31% tổng toàn cầu. Sự thống trị của Chile tập trung vào khu vực Salar de Atacama, nơi riêng đã chiếm khoảng một phần ba tất cả các nguồn tài nguyên lithium đã được xác định trên toàn thế giới. Bãi muối khổng lồ này chứa một số trong những hoạt động khai thác lithium lớn nhất toàn cầu.

Cảnh quan lithium của Chile được hình thành bởi hai nhà sản xuất lớn: SQM và Albemarle, cả hai đều vận hành các cơ sở khai thác chính trong khu vực Atacama. Cùng nhau, các công ty này đã xây dựng các hoạt động xếp hạng trong số các mỏ lithium hiệu quả nhất thế giới. Năm 2024, Chile sản xuất 44.000 tấn lithium, giữ vị trí nhà sản xuất lớn thứ hai thế giới mặc dù kiểm soát cơ sở dự trữ lớn nhất.

Chiến lược của Chile đối với nguồn tài nguyên lithium đã có bước ngoặt quan trọng vào tháng 4 năm 2023, khi Tổng thống Gabriel Boric công bố chiến lược quốc hữu hóa một phần nhằm tăng cường kiểm soát của nhà nước đối với khai thác lithium. Theo đó, công ty khai thác nhà nước Codelco đã đàm phán mở rộng cổ phần trong các hoạt động của SQM và Albemarle tại Atacama, nhằm nâng cao ảnh hưởng trong phát triển tương lai. Điều này phản ánh xu hướng quốc gia hóa tài nguyên rộng rãi hơn trong ngành lithium, nơi các chính phủ tìm cách kiểm soát lớn hơn đối với khai thác và phân phối doanh thu.

Các hạn chế về quy định đã từng giới hạn khả năng mở rộng thị phần toàn cầu của Chile bất chấp khoáng sản khổng lồ của nước này. Một vòng đấu thầu năm 2025 cho các hợp đồng khai thác lithium trên sáu bãi muối đã thu hút sự quan tâm quốc tế, trong đó có các công ty như Eramet, Quiborax và Codelco tham gia. Quá trình cạnh tranh này cho thấy ý định của Chile trong việc hiện đại hóa khung pháp lý cấp phép đồng thời duy trì sự giám sát của quốc gia đối với nguồn tài nguyên quý giá nhất.

Australia: Greenbushes và Ưu Thế Khai Thác Đá Khối Cứng – Các Hoạt Động Mỏ Lithium Lớn Nhất Về Quy Mô Sản Xuất

Australia có một hồ sơ cung cấp lithium khác biệt. Với 7 triệu tấn dự trữ, nước này xếp thứ hai toàn cầu về tổng tài nguyên. Mặc dù trữ lượng ít hơn Chile, Australia đã trở thành nhà sản xuất lithium lớn nhất thế giới năm 2024, phản ánh hiệu quả và quy mô của các hoạt động khai thác.

Các mỏ lithium của Australia khác biệt căn bản so với Chile: chủ yếu là các mỏ spodumene dạng đá cứng chứ không phải dạng muối ngậm nước. Sự khác biệt địa chất này ảnh hưởng đến phương pháp khai thác và kinh tế vận hành. Tây Australia chiếm ưu thế trong sản xuất, với mỏ Greenbushes là một trong những hoạt động hàng đầu toàn cầu. Quản lý qua liên doanh gồm Talison Lithium, Tianqi Lithium và Albemarle, Greenbushes đã duy trì sản xuất liên tục từ năm 1985 và nằm trong số các mỏ lithium lớn nhất thế giới theo khối lượng sản xuất.

Áp lực thị trường gần đây đã buộc các nhà khai thác Australia điều chỉnh chiến lược. Giá lithium giảm mạnh trong năm 2024 và đầu 2025 đã khiến nhiều nhà sản xuất cắt giảm hoặc tạm ngừng hoạt động, chờ đợi thị trường phục hồi. Tuy nhiên, nghiên cứu mới công bố năm 2023 của các nhà khoa học Đại học Sydney và Geoscience Australia đã phát hiện các tập hợp lithium chưa được khảo sát trước đây ở Queensland, New South Wales và Victoria, cho thấy tiềm năng chưa khai thác đáng kể ngoài Tây Australia hiện tại.

Argentina và Trung Quốc: Các Đối Thủ Mới Đang Thay Đổi Chuỗi Cung Ứng Lithium

Argentina kiểm soát trữ lượng lớn thứ ba toàn cầu với 4 triệu tấn, nằm trong “Tam giác Lithium” cùng Chile và Bolivia — khu vực chứa hơn một nửa nguồn tài nguyên lithium đã được xác định của thế giới. Nước này đã sản xuất 18.000 tấn trong năm 2024 và có kế hoạch mở rộng mạnh mẽ. Năm 2022, chính phủ Argentina cam kết 4,2 tỷ USD phát triển ngành lithium trong vòng ba năm. Gần đây, các dự án như hoạt động Rincon của Argosy Minerals đã được phê duyệt mở rộng sản lượng từ 2.000 tấn lên 12.000 tấn mỗi năm. Tập đoàn khai khoáng Rio Tinto công bố đầu tư 2,5 tỷ USD vào năm 2024 để mở rộng quy mô hoạt động tại Argentina, dự kiến nâng công suất từ 3.000 lên 60.000 tấn bắt đầu từ năm 2028.

Trung Quốc đứng thứ tư với trữ lượng 3 triệu tấn. Hồ sơ lithium của quốc gia châu Á này kết hợp nhiều loại mỏ khác nhau — muối ngậm nước, spodumene và lepidolite. Năm 2024, Trung Quốc sản xuất 41.000 tấn, tăng 5.300 tấn so với năm trước. Mặc dù sản lượng nội địa lớn, Trung Quốc vẫn nhập khẩu phần lớn lithium từ Australia để phục vụ ngành sản xuất pin và xe điện khổng lồ của mình.

Ảnh hưởng của Trung Quốc trên thị trường vượt ra ngoài sản lượng. Tháng 10 năm 2024, Bộ Ngoại giao Mỹ cáo buộc Bắc Kinh theo đuổi chiến lược định giá độc quyền — cố tình đổ thị trường toàn cầu bằng lithium giá thấp để loại bỏ các đối thủ không phải Trung Quốc. Báo chí Trung Quốc đầu năm 2025 đưa tin các phát hiện mới đã làm tăng đáng kể trữ lượng proven reserves, hiện chiếm 16,5% nguồn tài nguyên toàn cầu so với 6% trước đó. Một dải lithium mới phát hiện dài 2.800 km ở phía tây Trung Quốc chứa trữ lượng xác nhận vượt quá 6,5 triệu tấn quặng lithium, với tiềm năng vượt 30 triệu tấn. Các tiến bộ trong khai thác lithium từ hồ muối và mica đã mở rộng thêm hồ sơ cung ứng của Trung Quốc.

Các Chủ Trữ Trữ Lượng Phụ và Động Thái Thị Trường

Ngoài bốn quốc gia dẫn đầu, còn có các nguồn tài nguyên lithium ở Canada (1,2 triệu tấn), Mỹ (1,8 triệu tấn), Brazil (390.000 tấn), Zimbabwe (480.000 tấn) và Bồ Đào Nha (60.000 tấn). Đặc biệt, Bồ Đào Nha kiểm soát trữ lượng lớn nhất châu Âu. Khi công suất sản xuất toàn cầu mở rộng, các nhà cung cấp phụ này ngày càng đóng vai trò đa dạng hóa nguồn cung toàn cầu.

Yêu Cầu Chiến Lược: Tại Sao Phân Bố Trữ Lượng Lithium Quan Trọng

Sự tập trung địa lý của các mỏ và trữ lượng lithium lớn nhất thế giới tại một số quốc gia tạo ra các phụ thuộc chiến lược. Với hơn 66% trữ lượng toàn cầu do chỉ bốn quốc gia kiểm soát, an ninh chuỗi cung ứng đã trở thành mối quan tâm hàng đầu của các nền kinh tế công nghiệp hóa. Nhu cầu kim loại pin dự kiến sẽ tăng nhanh khi xe điện phổ biến hơn và lưu trữ năng lượng quy mô lớn trở nên thiết yếu cho hạ tầng năng lượng tái tạo.

Cạnh tranh về nguồn tài nguyên lithium ngày càng gay gắt qua các khoản đầu tư trực tiếp, các quan hệ đối tác chiến lược và các động thái chính trị. Các quốc gia không có trữ lượng nội địa lớn đang ký hợp đồng cung cấp dài hạn và tài trợ các dự án thăm dò tại các quốc gia giàu tài nguyên. Đồng thời, các quốc gia sở hữu tài nguyên như Chile và Argentina đang tái khẳng định kiểm soát nhà nước để tối đa hóa lợi ích kinh tế từ khoáng sản của mình.

Trong tương lai, ngành lithium sẽ bị định hình bởi các đổi mới công nghệ trong khai thác và chế biến, các cuộc cạnh tranh địa chính trị về quyền tiếp cận nguồn cung, và quá trình chuyển đổi toàn cầu nhanh chóng sang các công nghệ năng lượng sạch. Hiểu rõ nơi các trữ lượng và mỏ lithium lớn nhất hoạt động sẽ cung cấp những cái nhìn quan trọng về nền kinh tế năng lượng tương lai và bối cảnh đầu tư.